یعنی چه
جبل الخمر در اصطلاحات روایی، حدیثی و متون کهن جغرافیایی، نام دیگری برای کوه بیتالمقدس (کوه زیتون یا مناطق پیرامونی آن در فلسطین) است. کلمه خمر در این ترکیب علاوه بر شراب، اشاره به ریشه لغوی آن یعنی پوشاندن دارد و به دلیل انبوهی درختان و وجود تاکستانهای فراوان در این کوه، چنین نامگذاری شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «جَبَلُ الْخَمْر» است که از دو واژه جبل (کوه) و الخمر (شراب یا پوشش گیاهی متراکم) تشکیل شده است.
در جدول
در سؤالات جدول مذهبی یا تاریخی، به عنوان پاسخ برای «کوه بیتالمقدس» یا «کوهی در فلسطین با پوشش گیاهی انبوه در روایات» به کار میرود.
به انگلیسی
در متون انگلیسی مذهبی و تاریخی، بسته به سیاق متن به صورت توصیفی یا با اشاره مستقیم به کوه زیتون ترجمه میشود.
به عربی
این اصطلاح کاملاً ریشه عربی دارد و در کتابهای کهن مانند معجمالبلدان یاقوت حموی و النهایه ابناثیر به همین صورت استعمال شده است.
به فارسی
معادل مستقیم یککلمهای در فارسی ندارد، زیرا یک اسم خاص جغرافیایی-روایی است. در برگردان فارسی به آن «کوه بیتالمقدس» یا «کوه زیتون» میگویند.
در قرآن
ترکیب اسمی «جبل الخمر» در متن قرآن کریم ذکر نشده است. با این حال، اجزای سازنده آن یعنی «جبل» (کوه) و «خمر» (شراب/پوشش) به صورت مجزا در آیات مختلف قرآن به کار رفتهاند. این اصطلاح بیشتر صبغه روایی، حدیثی و تفسیری دارد.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و روایات آخرالزمان، این کوه نمادی از قداست، سرزمین موعود، زهد و همچنین پناهگاهی امن برای مؤمنان در برابر فتنهها (مانند خروج دجال) شناخته میشود. در برخی تفاسیر نیز نمادی از فراوانی نعمت و سرسبزی است.
جمعبندی و توضیح کامل جبل الخمر
عبارت «جبل الخمر» بیش از آنکه یک واژه مستقل فارسی باشد، یک اصطلاح جغرافیایی، تاریخی و روایی با ریشه عربی است. طبق متون کهن و شروح حدیثی، این نام به کوه بیتالمقدس یا همان کوه زیتون در فلسطین اشاره دارد. برخلاف تصور اولیه، کلمه «خمر» در این ترکیب به معنای نوشیدنی الکلی نیست، بلکه به ریشه لغوی آن یعنی «پوشاندن» و «انبوهی» بازمیگردد که به دلیل وجود باغهای انگور فراوان و درختان درهمتنیدهای که زمین آن منطقه را میپوشاندهاند، به این نام خوانده شده است.
این اصطلاح در متن قرآن کریم وجود ندارد، اما در احادیث اسلامی (بهویژه روایات مربوط به آخرالزمان و پناه گرفتن مؤمنان) جایگاه ویژهای دارد. جبل الخمر در فرهنگ روایی نمادی از قداست، برکت، سرسبزی و همچنین پناهگاه امن در دوران فتنهها به شمار میرود.