یعنی چه
تیرقائم در اصطلاحات مهندسی عمران، معماری و ساختوساز به هر نوع عضو باربر یا تیر تکیهگاهی گفته میشود که به صورت کاملاً عمودی (شاقولی) برپا شده است تا بارهای وارده را تحمل یا به پی منتقل کند.
تلفظ
این واژه از دو بخش ترکیبی تشکیل شده است؛ بخش اول «تیر» با سکونِ راء مضاف و بخش دوم «قائم» به کسر همزه تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان ستون عمودی یا تیر ایستاده ساختمانی، واژه ۷ حرفی «تیرقائم» است.
به انگلیسی
در متون تخصصی مهندسی سازه، برای اشاره به این مفهوم از اصطلاحاتی نظیر Vertical Beam یا Vertical Link Beam استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و واژههای جایگزین فارسی اصیل و متداول آن شامل ستون، تیر عمودی، وادار، پایک و ستونک سازهای است.
در قرآن
عین ترکیب واژه «تیرقائم» در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، جزء دوم آن یعنی واژه «قائم» به معنای برپا و ایستاده، در آیاتی مانند آیه ۳۹ سوره آلعمران («...وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرَابِ...») به کار رفته است.
نماد چیست
در نقشههای مهندسی و شیتهای ساختمانی، اعضای قائم و ستونها را معمولاً با نماد کدهای مربعی توپر، هاشورخورده یا حروف اختصاری نظیر C (مخفف Column) یا V (مخفف Vertical) نشان میدهند. در مفاهیم عمومی نیز نماد استواری و محوریت است.
جمعبندی و توضیح کامل تیرقائم
واژه «تیرقائم» یک ترکیب وصفی ساخت متأخر (فارسی-عربی) است که به عنوان یک مدخل مستقل و سنتی در لغتنامههای کلاسیک فارسی ثبت نشده است. این واژه عمدتاً در اصطلاحات فنی، مهندسی عمران، معماری و ساختوساز کاربرد دارد و به هر نوع تیر، ستون یا واداری که به صورت عمودی قرار گرفته و بار سازه را تحمل میکند، اطلاق میشود.
از نظر ساختار زبانی، بخش اول آن یعنی «تیر» ریشه در زبان ایرانی میانه و پهلوی دارد و بخش دوم یعنی «قائم» از ریشه عربی (ق-و-م) به معنی ایستاده و برپا گرفته شده است. در کاربردهای عمومی و حل جدول، این واژه ۷ حرفی معادل ستون یا تکیهگاه عمودی در نظر گرفته میشود.