یعنی چه
ترکیب «جاه و مال» به معنای داشتن همزمان منزلت، رتبه، آبرو و جایگاه اجتماعی (جاه) در کنار دارایی، سرمایه و ثروت (مال) است. این اصطلاح در ادبیات مذهبی و اخلاقی معمولاً به عنوان نمادی از تمام امکانات، قدرتها و دلبستگیهای مادی و دنیوی انسان به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت «جاهُ مال» (با ضمه روی هاء) یا «جاه وْ مال» در واجبستهای زبان فارسی مرسوم است.
در جدول
پاسخ جدول برای عبارتهای با عنوان «مقام و ثروت» یا «اعتبار و دارایی»، کلمه ۷ حرفی «جاه و مال» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به بافت متن از عباراتی که نشاندهنده موقعیت اجتماعی و دارایی مالی هستند استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب عطف در زبان عربی نیز با همین کلمات و ساختار مشابه برای اشاره به حشمت و مایه دنیوی به کار میرود.
به فارسی
معادلهای سره و ترکیبات هممعنی فارسی آن شامل «مقام و ثروت»، «منزلت و دارایی»، «حشمت و مایه» و «نام و نوا» است. از نظر ریشهشناسی، «جاه» مقلوب واژه «جای» یا «جایگاه» در فارسی باستان است و «مال» وامواژهای عربی به معنای آنچه تحت مالکیت درمیآید میباشد.
در قرآن
خود ترکیب عطفی و فارسی «جاه و مال» در متن قرآن وجود ندارد. با این حال، واژه «مال» به وفور در قرآن آمده است. همچنین مفهوم معادل این ترکیب در آیاتی نظیر «الْمَالُ وَالْبَنُونَ زِینَةُ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا» (آیه ۴۶ سوره کهف) یا تعابیری چون مال و سلطان مطرح شده که به عنوان فتنهها، آزمایشها یا زینتهای فانی زندگی دنیا معرفی شدهاند.
نماد چیست
در ادبیات، عرفان و متون اخلاقی شرقی، «جاه و مال» نماد بارز دنیاگرایی، وابستگی به امور فانی، مادیگرایی و از بزرگترین حجابهای نفسانی است که انسان را از سلوک معنوی و زهد بازمیدارد.
جمعبندی و توضیح کامل جاه و مال
عبارت «جاه و مال» یک ترکیب عطفی پرکاربرد در زبان و ادبیات فارسی است که دو رکن اصلی قدرت مادی و نفوذ اجتماعی را در کنار هم قرار میدهد. کلمه «جاه» که ریشه در واژه کهن «جایگاه» دارد، نشاندهنده رتبه، منزلت، آبرو و موقعیت اجتماعی فرد است و واژه «مال» بر ثروت، دارایی و تمکن مادی دلالت میکند. ترکیب این دو با هم، کلیدواژهای برای توصیف تمام توش و توان مادی و اعتباری فرد در این دنیاست.
در فرهنگ معنوی و اخلاقی ایران، جاه و مال معمولاً در بافتی هشداردهنده و پندآموز به کار میرود. شاعران و عارفان همواره انسان را از دلبستگی شدید به این دو فریب دنیوی برحذر داشتهاند؛ چرا که معتقدند این موقعیتها پایداری نداشته و میتوانند به عنوان حجابی بزرگ، مانع رشد روحی و رسیدن به حقایق برتر شوند. در این دیدگاه، فانی بودن قدرت بشر همواره با زوالِ همزمانِ جاه و مال یادآوری میشود.