یعنی چه
معبود یگانه یعنی تنها وجودی که شایستهٔ پرستش، بندگی، خضوع و اطاعت بیچونوچرا است؛ ذات یکتایی که تمام آفریدگان رو به سوی او دارند و هیچ شریک، همتا یا مِثلی برای او متصور نیست. این واژه خلاصه و مظهر مفهوم توحید در الهیات است.
تلفظ
ترکیب وصفی متشکل از دو واژه: «مَعْبُود» (اسم مفعول عربی از ریشه ع-ب-د) و «یَگَانَه» (صفت فارسی برگرفته از یک + ـانه به معنی تنها و بینظیر).
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف، خود واژه «معبود یگانه» (۱۰ حرف) یا معادلهایی چون «الله»، «خداوند یکتا» و «اله واحد» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم عباراتی به کار میروند که بر یکتایی ذات الهی و انحصار پرستش برای او تأکید دارند.
به عربی
در زبان و کلام عربی، عبارات «الإله الواحد» و «المعبود الأحد» دقیقترین برگردانهای توصیفی این مفهوم هستند و در کاربرد خاص اسلامی، لفظ جلاله «الله» مستقیماً به همین معناست.
در قرآن
این مفهوم بهصورت مکرر با تعابیری چون «إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ» (معبود شما، معبودی است یگانه) و عبارت «لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ» (هیچ معبودی جز او نیست) در قرآن کریم آمده است و اساس دعوت تمام پیامبران را تشکیل میدهد.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی، کلامی و عرفانی، معبود یگانه نماد و مظهر توحید مطلق و نفی هرگونه کثرت و شرک است. در ادبیات عرفانی، عدد «۱» و خط ایستادهٔ «الف» به دلیل تنها و بیهمتا بودن، نمادهای تجسمیافتهٔ این حقیقت واحد به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل معبود یگانه
عبارت مرکب «معبود یگانه» تجلی کامل مفهوم توحید و یکتاپرستی در فرهنگ دینی و زبان فارسی است. این واژه از ترکیب «معبود» (پرستیده شده) با ریشه عربی و «یگانه» (تنها و بیهمتا) با ریشه اصیل فارسی تشکیل شده است و به ذاتی اشاره دارد که به دلیل کمال مطلق، تنها وجود شایسته ستایش و بندگی است.
در متون قرآنی و اسلامی، این اصطلاح دقیقاً معادل عباراتی همچون «إله واحد» و «لا إله إلا الله» قرار میگیرد که اساس و ریشه دینداری بر آن بنا شده است؛ تفکری که هرگونه چندخدایی، بتپرستی و شرک را نفی کرده و انسان را به سوی یک منبع واحد و سرچشمه هستی هدایت میکند.
در حوزه فرهنگ، ادبیات و عرفان نیز معبود یگانه جایگاه ویژهای دارد. عارفان با بهکارگیری نمادهایی چون عدد یک یا حرف الف، همواره تلاش کردهاند تا سادگی، بساطت و بیپایانی این حقیقت واحد را ترسیم کنند؛ حقیقتی که در جدولهای کلمات متقاطع و لغتنامهها نیز به عنوان نماد برتر هدایت و آفرینش شناخته میشود.