یعنی چه
این عبارت ترکیبی به معنای کسی است که به تمام نهانها، اسرار و آنچه از حواس انسان مخفی است، علم کامل و پیشین دارد. در ادبیات دینی و معرفتی، این صفت به طور خاص برای پروردگار به کار میرود.
تلفظ
تلفظ اصلی و عربی این عبارت به صورت مضاف و مضافالیه با سکون و تشدید «عَالِمُ الْخَفِیَّات» است که در روانسازی فارسی به صورت «عالمِ خفیّات» نیز خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی نظیر عالم الغیب، علام الغیوب یا دانای راز نیز به عنوان هممعنی برای این مفهوم به کار میروند، اما عبارت دقیق عالم الخفیات ۱۱ حرف دارد.
به انگلیسی
در برگردانهای انگلیسی متون اسلامی و الهیاتی، از این تعابیر برای توصیف علم نامحدود خداوند به امور غیبی استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح ریشه عربی دارد و از ترکیب «عالِم» (دانا از ریشه ع-ل-م) و «الخفیّات» (جمع خفیه به معنای پنهانها از ریشه خ-ف-ی) ساخته شده است.
به فارسی
در زبان فارسی، عبارات و صفتهایی چون غیبدان، دانای راز، خدای باطندان و آگاه از امور مخفی به عنوان معادلهای دقیق این اصطلاح شناخته میشوند.
در قرآن
عین ترکیب «عالم الخفیات» در متن قرآن مجید نیامده است، اما مفاهیم هممعنی و مترادف آن مانند «عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ» (در سورههای حشر، انعام، سجده) و عبارت «يَعْلَمُ السِّرَّ وَأَخْفَى» (سوره طه) به وفور یافت میشود. همچنین عبارت «یا عالم الخفیات» به صراحت در ادعیه معتبر مانند دعای جوشن کبیر آمده است.
نماد چیست
در سنتهای عرفانی و اسلامی، این مفهوم نماد دانش بیکران و احاطه وجودی پروردگار بر ذرهذره کائنات است. همچنین به مظهر رازداری و پردهپوشی حقتعالی اشاره دارد؛ چرا که او با وجود آگاهی از تمام خفیات و اسرار بندگان، پردهدری نمیکند.
جمعبندی و توضیح کامل عالم الخفیات
عبارت «عالم الخفیات» اصطلاحی ارزشمند با ریشه عربی است که در زبان و ادبیات فارسی به عنوان یکی از اسما و صفات توصیفی پروردگار به کار میرود. این واژه اگرچه به این شکل ترکیبی دقیق در متن قرآن ذکر نشده، اما برداشت مستقیم و ظریفی از آیات ناظر بر «عالم الغیب» و آگاهی خدا بر اسرار پنهان است و در ادعیه مأثور اسلامی مانند دعای جوشن کبیر نیز جایگاه ویژهای دارد.
معنای محوری این اصطلاح بر دانایی مطلق و بیانتهای خداوند نسبت به تمام امور مخفی، نادیدنی و نهان از حواس بشری استوار است. در متون عرفانی، توجه به این صفت مایه آرامش و در عین حال هوشیاری سالک است، چرا که نشاندهنده احاطه کامل خالق بر نیات باطنی انسان و در عین حال تجلی صفت ستارالعیوب بودن اوست.