یعنی چه
واژه قداد بسته به نوع تلفظ معانی متعددی در زبان عربی دارد؛ با ضمه (قُداد) به معنی درد شکم و دلپیچه، و با فتحه (قَداد) به معنی خارپشت یا موش دشت است که در متون کهن فارسی نیز به کار رفته است.
تلفظ
این کلمه بر حسب معنا به سه شکل تلفظ میشود: قُداد برای بیماری شکم، قَداد برای جانوران، و قِداد به عنوان شکل جمع واژه قد به معنی قامت یا چرم بریده شده.
در جدول
در بازیهای جدول و کلمات، این واژه معمولاً به عنوان پاسخی چهار حرفی برای طراحان سوال با راهنمای درد شکم یا نوعی موش صحرایی مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای معنای پزشکی کلمه واژههای Stomach ache یا Colic استفاده میشود و برای معنای جانورشناسی آن بسته به منبع لغت، کلماتی مانند Hedgehog یا Hamster معادل قرار میگیرند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و از ریشه (ق د د) گرفته شده؛ در عربی امروزی برای درد شکم بیشتر از مَغص و برای خارپشت از قنفذ استفاده میشود.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه متناسب با ریشه آن شامل دلدرد، قولنج، جوجهتیغی، موش دشت و در حالت کسره (قِداد)، قامتها یا چرمهای بریدهشده است.
نماد چیست
در ادبیات، فرهنگ نمادها و متون عرفانی، نشانه یا مظهر مفهوم خاصی برای واژه قداد ثبت نشده است و صرفاً کاربرد حقیقی پزشکی یا جانورشناسی در متون کهن دارد.
جمعبندی و توضیح کامل قداد
واژه «قداد» یک واژه با ریشه اصیل عربی از ماده «قَدَّ» (به معنی بریدن یا پاره کردن طولانی) است که به زبان و ادبیات فارسی، بهویژه در متون کهن و لغتنامههای سنتی نظیر لغتنامه دهخدا، راه یافته است. این کلمه به عنوان یک واژه خالص و باستانی فارسی شناخته نمیشود و در زبان فارسی امروز نیز تقریباً ناشناخته، غیرفعال یا کمکاربرد است.
بسته به نحوه تلفظ، این واژه کاربردهای متفاوتی دارد. با ضم قاف (قُداد) به معنی بیماری درد شکم یا دلپیچه است؛ با فتح قاف (قَداد) به معنی خارپشت، موش دشت (یربوع) یا نوعی موش صحرایی (همستر) به کار میرود؛ و با کسر قاف (قِداد)، شکل جمع کلمه «قد» به معنی قامت یا تکههای چرم بریدهشده است.
در قرآن کریم، خود واژه «قُداد» یا «قَداد» به طور مستقیم نیامده است، اما شکل جمع مؤنث واژه همخانواده آن یعنی «قِدَد» (جمع قِدَّة به معنی تکه، قطعه و فرقه) یکبار در آیه ۱۱ سوره جن به کار رفته است. همچنین فعل آن برای پاره شدن پیراهن حضرت یوسف از طول دیده میشود.