یعنی چه
در ادبیات کلاسیک فارسی، «غربال آبگون» یک ترکیب وصفی و اصطلاح کنایی مأخوذ از شعر کهن است که به آسمان اشاره دارد. وجه شبه این کنایه، تشبیه آسمانِ نیلگون و پر از ستاره به غربالی است که سوراخهای آن نورانی و به رنگ آب (آبی و لاجوردی) است.
تفرظ
تلفظ این ترکیب به صورت اضافهٔ بیانی/وصفی است: غَربال (fathah روی غین و سکون روی ر) + آبگون (ābgūn).
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، این عبارت به عنوان کنایهای برای آسمان و فلک به کار میرود و تعداد حروف خود ترکیب ۱۰ حرف است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم کنایی آن از واژههای مربوط به آسمان نیلگون استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی مفهوم کنایی آن معادل آسمان و فلک نیلگون است.
به فارسی
معادلهای خالص و کنایی دیگر این اصطلاح در شعر فارسی شامل «چرخ لاجوردی»، «طشت غربالی» و «گنبد مینا» است که همگی به مفهوم آسمان اشاره دارند.
نماد چیست
این ترکیب در شعر کلاسیک (مانند اشعار نظامی گنجوی) نمادی از عظمت خلقت، گردش تقدیر، تصفیه و پالایش حقیقت، و پهنهٔ بیکران آسمان ستارهباران است که بر سرنوشت انسان سایه افکنده است.
جمعبندی و توضیح کامل غربال آبگون
عبارت «غربال آبگون» یک اصطلاح و کنایهٔ ادبی زیبا در زبان و ادبیات کهن فارسی است. اگرچه این ترکیب در برخی فرهنگهای لغت عام به صورت مستقل و روزمره ثبت نشده، اما در متون نظم و نثر کلاسیک (از جمله اشعار حکیم نظامی گنجوی) به عنوان یک استعارهٔ تصویری درخشان برای «آسمان ستارهنشان» و «چرخ گردون» به کار رفته است.
وجه تسمیه و زیبایی این کنایه در آن است که آسمان شب با ستارگان ریز و درخشانش به غربالی تشبیه شده که سوراخهای آن نور را از خود عبور میدهند و رنگ پسزمینهٔ آن به رنگ آب، زلال، شفاف و لاجوردی (آبگون) است. در مقابل این اصطلاح، گاه تعابیری چون «غربال خاکی» برای اشاره به زمین یا جهان مادی استفاده شده است.