یعنی چه
ضرب مطول در ریاضیات به معنی روش سنتی و مرحلهبهمرحله برای ضرب کردن اعداد بزرگ و چندرقمی در یکدیگر (زیر هم) است. در ادبیات و دانش عروض نیز به رکنی در شعر اطلاق میشود که هجایی به آخر آن اضافه شده و به «مستفعلاتن» تبدیل شده باشد.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه عربی ساخته شده و در زبان فارسی بهصورت «زَربِ مُطَوَّل» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف (۷ حرف) خودِ «ضرب مطول» یا معادلهایی مانند «ضرب طویل» است.
به انگلیسی
در متون علمی و ریاضی مدرن، معادل دقیق آن Long multiplication یا همان ضرب طویل و ستونی است.
به عربی
این اصطلاح ریشه در زبان عربی دارد و در ریاضیات این زبان به همین صورت یا به شکل ضرب عمودی به کار میرود.
به فارسی
برگردان و معادلهای روان فارسی این اصطلاح شامل ضرب چندرقمی، ضرب زیر هم، ضرب ستونی و ضرب مرحلهای است.
نماد چیست
این اصطلاح روشی برای محاسبه است و نماد گرافیکی مستقل و جداگانهای ندارد؛ در ریاضیات برای نشان دادن عمل آن از همان نماد استاندارد ضرب یعنی × استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ضرب مطول
عبارت «ضرب مطوّل» یک ترکیب واژگانی با ریشه عربی است که کاربرد اصلی و مدرن آن در ریاضیات پایه و حساب است. این اصطلاح به روش سنتی و مرحلهبهمرحله ضرب کردن اعداد چندرقمی بزرگ بهصورت زیرِ هم اشاره دارد که در زبان انگلیسی به آن Long Multiplication میگویند. این روش در برابر ضربهای ذهنی، سریع یا تکرقمی قرار میگیرد.
از سوی دیگر، این عبارت در ادبیات کهن و دانش عروض فارسی نیز جایگاه تخصصی دارد. در کتابهای مرجع عروضی مانند «المعجم»، هرگاه به آخر یک رکن شعریِ مشخص (رکن مرفل) حرف یا هجایی اضافه شود و ساختار آن تغییر کند، اصطلاحاً به آن ضرب مطول میگویند؛ هرچند این کاربرد امروزه بسیار کمرنگ شده است.
در مجموع، این اصطلاح در قرآن کریم به صورت ترکیبی نیامده است، اگرچه ریشههای آن به تنهایی کاربردهای فراوانی دارند. امروزه وقتی کسی این واژه را جستجو میکند، بیشتر به دنبال مفهوم ریاضی آن یعنی محاسبات تفصیلی و ستونی اعداد است.