معنی
در علم اخلاق، شجاعت صفت اعتدالی نفس میان دو حالت افراطی (تهوّر یا بیباکیِ بیجا) و تفریطی (جُبن یا ترس) است که شخص را قادر میسازد در برابر خطرات و مشکلات به درستی ایستادگی کند.
یعنی چه
واژه شجاع به کسی اطلاق میشود که در دل خود ترس راه نمیدهد و با گامهای استوار و روحیهای قوی به مقابله با ناملایمات و چالشهای بزرگ زندگی و میدانهای نبرد میپردازد.
مترادف
این کلمات همگی بر مفهوم دلاوری، پردلی و عدم ترس در شرایط سخت و بحرانی دلالت دارند.
متضاد
این واژهها در نقطه مقابل شجاعت قرار دارند و به فردی اشاره میکنند که شهامت لازم را برای رویارویی با خطرات ندارد.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه واحد مشتق شدهاند؛ برای نمونه «شجعان» به عنوان جمع تکسیر شجاع و «شجیع» به معنای مرد دلیر به کار میرود.
ریشه
این واژه صفت مشبهه از ریشه عربی «ش ج ع» (شُجاع) است که وارد زبان فارسی شده است. در لغت عرب، از باب تداعی به مار نر یا مطلقِ مار نیز «شجاع» گفته میشود.
جمله سازی
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، کلمه ۴ حرفی «شجاع» یکی از پاسخهای پرکاربرد برای راهنماهایی مثل «دلیر» یا «نترس» است.
به انگلیسی
در زبانهای دیگر نیز واژگان متعددی برای رساندن مفهوم دقیق دلاوری و نترس بودن وجود دارد که متناسب با لحن متن انتخاب میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل شجاع
واژه «شجاع» یکی از مفاهیم ارزشمند اخلاقی و انسانی را بازگو میکند که به معنای ایستادگی، بیپاکی و داشتن جرأت در برابر سختیها، ترسها و خطرات است. در فرهنگ و ادبیات فارسی، شجاعت صفت پسندیدهای است که میان دو صفت ناپسند دیگر یعنی تهور (بیباکی مفرط و بیجا) و جبن (ترس مفرط) قرار میگیرد و نشاندهنده تعادل نفسانی و عقلانی فرد در مواجهه با بحرانهاست.
این واژه گرچه ریشهای عربی دارد، اما در زبان و ادبیات فارسی جایگاهی عمیق یافته و به عنوان نمادی از قهرمانی، فداکاری، مردانگی و ایستادگی در برابر ظلم شناخته میشود. در شاهکارها و اساطیر کهن ایرانی، پهلوانان و دلاورانی که از جان خود برای وطن میگذشتند همواره با این صفت ستوده میشدند و در فرهنگ عامه نیز «شیر» بارزترین نماد جانوری این مفهوم است.
همچنین در علم ستارهشناسی، بزرگترین صورت فلکی آسمان شب به نام «شجاع» (مار فلک) نامگذاری شده است. با اینکه خود لفظ شجاع به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده، اما مفاهیم بنیادین آن مانند پایداری در نبرد، توانمندی جسمی و روحی برای فرماندهی و عدم ترس از ملامتگران، بارها مورد تمجید قرار گرفته است.