معنی
واژه ویژه برای توصیف ویژگیها، اشیاء یا افرادی به کار میرود که از حالت عادی و عمومی متمایز هستند. این کلمه نشاندهنده اهمیت، انحصار یا ارزش بالاتر یک موضوع نسبت به موارد مشابه است. در کاربردهای قدیمیتر ادبی، این واژه به معنای خالص، پاک و ناب نیز استفاده میشده است.
یعنی چه
عبارت ویژه یعنی چیزی که به صورت عمومی در دسترس یا قابل اعمال برای همگان نیست؛ بلکه شرایط، کاربرد یا ارزش متفاوتی دارد که آن را از سایرین جدا میکند؛ مانند یک برنامه ویژه یا مهمان ویژه.
مترادف
متضاد
هم خانواده
ریشه
این واژه ریشه اصیل در زبانهای ایرانی باستان و پارسی میانه دارد. در زبان پهلوی به صورت wēzag به معنی پاک، خالص و بیغش به کار میرفته و در تحول تاریخی زبان فارسی به شکل «ویژه» با معنای متمایز و خاص امروزی درآمده است.
جمله سازی
در جدول
در کلمات متقاطع، کلمه «ویژه» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «خاص»، «مخصوص» یا «شراب خالص و پاک در متون کهن» به کار میرود و دقیقاً دارای ۴ حرف است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، در زبان انگلیسی رایجترین معادل برای این کلمه Special است؛ اما زمانی که منظور تکیه بر جزئیات یا انحصار باشد، از کلمات Specific و Particular نیز استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ویژه
واژه «ویژه» یکی از کلمات اصیل، کهن و پرکاربرد در زبان فارسی است که ریشه در پارسی میانه (پهلوی) دارد. این واژه در گذشته سیر معنایی جالبی را طی کرده است؛ به طوری که در متون ادبی قدیمی بیشتر به معنای «خالص، پاک و بدون ترکیب با چیز دیگر» (مانند میِ ویژه به معنی شراب خالص) به کار میرفته، اما امروزه معنای آن به سمت تمایز، انحصار و دوری از عمومیت سوق پیدا کرده است.
در ساختار دستوری زبان فارسی، این کلمه هم به عنوان صفت برای نشان دادن اهمیت و تفاوت یک پدیده به کار میرود و هم در ترکیبهای قیدی مانند «بهویژه» برای تاکید و استثنا کردن یک مورد از میان موارد دیگر استفاده میشود. درک عمیق این واژه به فهم مفاهیمی چون برگزیدگی، ارزشگذاری متمایز و ساختارهای اختصاصی در زبان کمک شایانی میکند.