معنی
واژه یحتمل در زبان فارسی به عنوان قید احتمال و به معنی شاید، محتملاً، ممکن است و تواند بود به کار میرود و نشاندهنده عدم قطعیت و گمان است.
یعنی چه
وقتی در کلام از یحتمل استفاده میشود، یعنی سخنگو درباره رخ دادن یا صحت یک موضوع اطمینان صد درصدی ندارد و وقوع آن را محتمل یا چهبسا ممکن میداند.
ریشه
این کلمه وامواژهای عربی است که از ریشه سهحرفی «ح م ل» و ساختار فعل مضارع در باب افتعال (اِحتَمَلَ -> یَحتَمِلُ) وارد زبان فارسی شده است. در زبان اصلی به معنی حمل کردن یا تاب آوردن است اما در فارسی معنای اصطلاحی شاید به خود گرفته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتحه روی حرف «ی» و «ت» و کسره روی حرف «م» به صورت [یَحتَمِل] میباشد.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، واژه یحتمل به عنوان پاسخ ۵ حرفی برای راهنماهایی نظیر شاید، احتمالاً، محتملاً یا ممکن است کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به میزان قطعیت کلام، میتوان از قیدهای احتمال نظیر probably و likely استفاده کرد.
به عربی
با وجود اینکه خود واژه در عربی ساختار فعلی دارد، برای رساندن مفهوم قیدیِ «شاید» در زبان عربی معاصر از عباراتی مانند ربما یا من المحتمل استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و سره فارسی برای این کلمه شامل واژههای شاید، بسا و چهبسا هستند که دقیقاً همان مفهوم قید احتمال را در جمله منتقل میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل یحتمل
واژه «یحتمل» یک وامواژه عربی پرکاربرد در ادبیات و زبان گفتاری فارسی است که از ریشه (ح م ل) و باب افتعال مشتق شده است. این واژه در نقش قید احتمال عمل میکند و معادل دقیق کلماتی چون شاید، احتمالاً و ممکن است میباشد. استفاده از آن در متون کهن به وفور دیده میشود؛ برای نمونه شیخ اجل سعدی میفرماید: «دعای سعدی اگر بشنوی زیان نکنی / که یحتمل که اجابت بود دعایی را».
از نظر ریشهشناسی، هرچند صیغه مضارع یحتمل به طور مستقیم در قرآن کریم نیامده است، اما شکلهای دیگر این ریشه نظیر «احتمل» در آیات قرآنی به کار رفتهاند که معنای اصلی لغوی یعنی بر دوش کشیدن بار یا تحمل کردن را افاده میکنند. در منطق و فلسفه اسلامی نیز این واژه به عنوان نمادی برای بیان عدم قطعیت و امکان در برابر یقین شناخته میشود.
امروزه این کلمه پنجحرفی هم در مکالمات روزمره برای ابراز تردید محترمانه یا گمانهزنی به کار میرود و هم در طراحی طراحان جدول کلمات متقاطع به عنوان یک پاسخ کلیدی برای راهنمای «شاید» مورد استفاده قرار میگیرد.