یعنی چه
در فلسفه و حکمت قدیم، نفس نباتی به نیرویی غیرمادی و حیاتبخش گفته میشود که منشأ سه فعل اصلی موجود زنده یعنی تغذیه، رشد (نمو) و تولید مثل است. این مرتبه فاقد حس، حرکت ارادی یا عقل است. در پزشکی مدرن نیز اصطلاح «وضعیت نباتی» به حالتی از کما یا آسیب شدید مغزی اطلاق میشود که بیمار در آن آگاهی و حرکت ارادی ندارد، اما علائم حیاتیاش به صورت خودکار کار میکنند.
تلفظ
تلفظ صحیح این اصطلاح فلسفی و پزشکی به صورت نَفْسِ نَباتِی (nafse nabāti) است.
در جدول
این کلمه در بازیهای جدول کلمات معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی که به دنبال مراتب نفس یا روح گیاهی هستند استفاده میشود و دقیقاً ۸ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون فلسفی غرب که ریشه در دیدگاههای ارسطو دارد از واژه Vegetative soul و در اصطلاحات پزشکی معاصر برای زندگی نباتی از Vegetative state استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح در حکمت اسلامی و متون فلسفی ابنسینا و ملاصدرا به صورت النَّفْسُ النَّباتیَّة به کار رفته است.
در قرآن
ترکیب «نفس نباتی» با این ساختار و مفهوم فلسفی در متن قرآن کریم وجود ندارد. قرآن کریم هنگام بحث از نفس، به جنبهها و مراتب اخلاقی و روانی آن مانند نفس اماره، لوامه و مطمئنه میپردازد؛ اگرچه قوای مرتبط با رشد گیاهان در آیات متعددی ذکر شده است.
نماد چیست
در فلسفه، عرفان و ادبیات، نفس نباتی نماد زندگی و حیات زیستیِ محض، رشد طبیعی و بیاختیار، تغذیه و بقای نسل بدون داشتن عقل، شعور یا حرکت ارادی است.
جمعبندی و توضیح کامل نفس نباتی
نفس نباتی اصطلاحی ریشهدار در فلسفه طبیعی و حکمت باستان است که از طریق ترجمه آثار ارسطو به جهان اسلام وارد شد و توسط فلاسفه بزرگی چون ابنسینا و ملاصدرا تبیین گردید. این مرتبه، پایینترین سطح از مراتب سهگانه نفس (نباتی، حیوانی، انسانی) به شمار میرود و وظایف بنیادین حیات یعنی غاذیه (تغذیه)، نامیه (رشد) و مولده (تولید مثل) را بر عهده دارد، در حالی که از حس و حرکت ارادی بیبهره است.
در عصر حاضر، این اصطلاح کاربرد مهمی نیز در علم پزشکی پیدا کرده است. وضعیت نباتی در پزشکی مدرن به حالتی از آسیب شدید مغزی گفته میشود که در آن بیمار اگرچه بیدار است و چشمانش باز میشود، اما هیچگونه آگاهی، درک یا ارتباط ارادی با محیط اطراف خود ندارد و حیات او صرفاً به عملکردهای خودکار بدن محدود میشود.