یعنی چه
هدهد نام پرندهای معروف است که به دلیل منقار بلند، کاکل شانه-مانند بر روی سر و صدای خاصی که شبیه به واژه هدهد است، به این نام خوانده میشود. در فرهنگ لغت دهخدا نیز به هر مرغی که بانگ و فریاد کند، هدهد اطلاق شده است.
متضاد
برای نام انواع جانوران، پرندگان و اشیای خاص، متضاد یا آرایه تضاد در زبان فارسی تعریف نمیشود.
ریشه
واژه هدهد از حکایت صوت و صدای این پرنده در طبیعت گرفته شده و وارد زبان فارسی شده است. در زبان عربی ریشه آن را از «هد» دانسته و جمع تکسیر آن را «هداهد» یا «هداهید» میآورند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ اصلی این کلمه خود «هدهد» با ۴ حرف است. اما بسته به تعداد حروف خواسته شده، معادلهای آن مانند پوپک، بوبو و شانهبهسر نیز به کار میروند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این پرنده از واژه Hoopoe استفاده میشود که این واژه نیز مانند فارسی نوعی نامآوا از صدای پرنده است.
به عربی
در زبان عربی این واژه به همراه الف و لام تعریف به صورت «الهدهد» کاربرد دارد.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای نامگذاری پرنده هدهد از واژه İbibik استفاده میشود.
به فارسی
رایجترین معادلهای فارسی این پرنده «شانهبهسر»، «پوپک»، «بوبو» و «مرغ سلیمان» هستند که در متون کهن و اشعار فارسی بارها به آنها اشاره شده است.
در قرآن
در قرآن کریم، نام این پرنده در داستان حضرت سلیمان (ع) آمده است؛ جایی که ایشان جویای احوال پرندگان میشود و میفرماید: «مَا لِيَ لَا أَرَى الْهُدْهُدَ...». هدهد در این داستان به عنوان پرندهای هوشمند ظاهر میشود که خبر سرزمین سبا و ملکه بلقیس را برای پیامبر میآورد و نقش نامهرسان را ایفا میکند.
نماد چیست
هدهد در فرهنگ اسلامی و روایات مذهبی نماد امانتداری و تیزبینی (بینایی تا اعماق زمین) است. در ادبیات عرفانی ایران، بهویژه در کتاب منطقالطیر عطار نیشابوری، هدهد نماد یک رهبر، مرشد و راهنمای دانایی است که پرندگان دیگر را در مسیر پر فراز و نشیب شناخت حقیقت و رسیدن به سیمرغ هدایت میکند.
جمعبندی و توضیح کامل هدهد
هدهد پرندهای منحصربهفرد با ویژگیهای ظاهری متمایز مانند تاج پر بر روی سر و منقار دراز است که در زبان فارسی با نامهایی چون شانهبهسر و پوپک شناخته میشود. این واژه که ریشهای عربی دارد، یک اسم صوت برآمده از آوای خود پرنده در طبیعت است و در زبانهای دیگر مانند انگلیسی با معادل Hoopoe شناخته میشود.
این پرنده جایگاه بسیار والایی در متون دینی و ادبیات فاخر فارسی دارد. در قرآن کریم، هدهد به عنوان کارگزار و قاصد هوشمند حضرت سلیمان (ع) معرفی شده که اخبار مهمی از سرزمین سبا میآورد. این پیشینه قرآنی سبب شده تا هدهد در میان مردم به «مرغ سلیمان» نیز شهرت یابد.
در حوزه نمادشناسی و ادبیات عرفانی، هدهد جایگاهی نمادین و سترگ دارد. عطار نیشابوری در شاهکار خود، منطقالطیر، هدهد را در قامت پیر مرشد و راهنمایی خردمند به تصویر میکشد که هدایت مرغان را برای رسیدن به سیمرغ و حقیقت غایی بر عهده میگیرد. از این رو، هدهد همواره نماد پیامآوری راستین، تیزبینی، امانتداری و جستجوی حقیقت به شمار میرود.