یعنی چه
این عبارت یک واژهٔ مستقل یا اصطلاح ثبتشده در لغتنامههای فارسی نیست؛ بلکه ترکیبی نحوی و عبارتی از دو واژهٔ عربی «بَل» (حرف اِضراب به معنی بلکه) و «مقصود» (اسم مفعول به معنی هدف و مراد) است که در متون قدیمی و استدلالها به معنای «بلکه هدف این است» به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب متشکل از فتحة روی باء و سکون لام در «بَل»، و فتحة روی میم، سکون قاف، ضمه روی صاد در واژهٔ «مَقْصُود» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ خود واژهٔ «بل مقصود» با ۷ حرف است و یا ممکن است به عنوان راهنما برای عبارتهایی نظیر «بلکه هدف» استفاده شود.
به انگلیسی
از آنجا که این عبارت یک ترکیب نحوی است، در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن به صورت عبارتی ترجمه میشود.
به عربی
این واژه در اصل یک ترکیب کاملاً عربی است که از دستورسازههای زبان عربی وارد متون استدلالی فارسی شده است.
به فارسی
معادل روان فارسی این ترکیب عبارتی، «بلکه هدف این است که» یا «منظور اصلی این است که» میباشد.
در قرآن
ترکیب دقیق «بل مقصود» در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، حرف «بَل» به تنهایی ۱۲۸ بار در آیات برای تصحیح یا تغییر زاویه سخن (اضراب) به کار رفته است، اما واژه مقصود یا ریشه آن به این صورت در قرآن نیامده است.
نماد چیست
در سنت بلاغت و نگارش، این ترکیب نمادی از اضراب، رویگردانی از گزاره پیشین و تاکید بر روی هدف و مقصود اصلی در جمله است.
جمعبندی و توضیح کامل بل مقصود
عبارت «بل مقصود» یک واژهٔ واحد، مستقل یا اصطلاح خاص در زبان فارسی محسوب نمیشود و در فرهنگهای لغت معتبر مانند دهخدا، معین یا عمید مدخلی به این نام وجود ندارد. این عبارت در واقع ترکیب دو جزء عربی «بَل» (حرف اضراب به معنی بلکه) و «مقصود» (به معنی هدف، مراد و نیت) است.
کاربرد این ترکیب بیشتر در متون کهن، استدلالی، فلسفی یا فقهی آمیخته به عربی دیده میشود؛ جایی که نویسنده پس از رد یا اصلاح جملهٔ قبلی، میخواهد روی هدف اصلی تمرکز کند و جملهای شبیه به «...بلکه مقصود از این سخن آن است که...» بسازد.
بنابراین اگر با این کلمه مواجه شدهاید، احتمالاً یک خطای شنیداری یا دیداری از یک عبارت طولانیتر بوده و یا بخشی از یک ساختار نحوی در متون قدیمی است و نباید به دنبال معنای اصطلاحیِ واحد برای آن گشت.