یعنی چه
تودری گیاهی بیابانی، علفی و یکساله یا چندساله از تیرهٔ شببو است که گلهای کوچک زرد رنگ و دانههایی ریز، پهن و به رنگ سرخ یا زرد دارد. دانههای این گیاه در تماس با آب لعاب فراوان (موسیلاژ) تولید میکنند و در طب سنتی برای درمان بیماریهای تنفسی و سرفه کاربرد فراوانی دارند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت «تودَری» (با فتح دال) تلفظ میشود. در برخی متون کهن طب سنتی به صورت معرّب «تودریج» یا «توذری» نیز ضبط شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به طراحان بستگی دارد؛ برای عبارت «گیاه تودری» پاسخ دقیق ۹ حرف است. همچنین به عنوان پاسخ جایگزین برای طراحان جدول، واژههای «قدومه» یا «قصیصه» نیز بسیار رایج است.
به انگلیسی
در منابع گیاهشناسی بینالمللی، بسته به گونه دقیق گیاه، به آن Hedge mustard یا Alyssum گفته میشود.
به ترکی
در فرهنگهای لغت ترکی و منابع طب سنتی آناتولی، واژههای Deliotu و Ballıca به عنوان معادلهای این گیاه شناخته میشوند.
به فارسی
در زبان و فرهنگ فارسی، این گیاه با نامهای بومی و اصیل دیگری مانند «قدومه»، «قدومه شیرازی»، «مادردخت» (در واژگان محلی کرمان) و «قدامه» (در اصفهان) شناخته و نامیده میشود.
نماد چیست
این گیاه نمادپردازی اسطورهای یا حماسی خاصی ندارد، اما در فرهنگ عامه و طب سنتی ایران، نماد و مظهر نرمکنندگی سینه، خلطآوری، رفع گرفتگی صدا و تسکین بخشیدن به سرفههای خشک به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل گیاه تودری
تودری یکی از واژههای اصیل و کهن در زبان فارسی است که به یک گیاه علفی و بیابانی از تیره شببویان (خانواده خردل) اشاره دارد. این گیاه دارای دانههای ریز سرخ یا زرد رنگی است که به دلیل داشتن موسیلاژ بالا، در برخورد با آب به سرعت لعابدار میشوند. در منابع لغوی و طب سنتی، تودری را همان گیاه «قدومه» یا «قدومه شیرازی» میدانند.
این واژه پس از ورود به متون پزشکی دوره اسلامی به صورتهای «توذریج» و «تودریج» معرب شد. از نظر کاربرد درمانی، دانه تودری نماد تسکین سرفه و نرم کنندگی سینه است و در کنار گیاهانی مانند خاکشیر و اسپرزه از ارکان عطاریهای سنتی ایران محسوب میشود که فاقد هرگونه ذکر یا ریشه در متن قرآن کریم است.