معنی
واژه دک در فارسی امروز بیشتر در اصطلاح محاورهای «دک کردن» به معنی راندن و اخراج کردن کسی استفاده میشود. در لغتنامههای کهن و ریشه عربی نیز به معانی کوبیدن، متلاشی کردن و صاف کردن زمین و همچنین به معنی سر، کله و قیافه (مانند دک و پوز) به کار رفته است.
یعنی چه
در زبان عامیانه یعنی کسی را با ترفند یا بهاجبار از جایی دور کردن یا بهآرامی ناپدید شدن (دک شدن). در مفهوم ریشهای و ادبی نیز یعنی کوبیدن و متلاشی کردن بهطوری که کاملاً با زمین هموار شود.
مترادف
بسته به کاربرد عامیانه، ادبی یا عربی، مترادفات واژه دک از اخراج و راندن تا ویرانی، همواری و کله متغیر است.
متضاد
در معنای عامیانه دک کردن متضاد آن پذیرش و نگهداشتن است و در معنای زمین کوفته و صاف، متضاد آن ارتفاع و برآمدگی است.
هم خانواده
واژگان همخانواده شامل ترکیبهای عامیانه فارسی و همچنین مشتقات صرفی ریشه عربی این واژه هستند.
ریشه
این کلمه دو هویت مجزا دارد؛ بخشی از کاربردهای آن (مانند دک به معنی سر و ظاهر یا صدمه) ریشه عامیانه و اصیل فارسی دارد و بخش دیگر آن (به معنی درهمکوبیدن و هموار کردن که در قرآن نیز آمده) از زبان عربی وارد فارسی شده است.
جمله سازی
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، پاسخ این واژه دقیقاً ۲ حرف دارد و معمولاً با راهنماهای «کوبیدن»، «هموار کردن» یا «راندن» آورده میشود.
به انگلیسی
با توجه به تنوع معانی کلمه دک در زبان فارسی، معادلهای انگلیسی متفاوتی برای هر یک از کاربردهای آن وجود دارد.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه «دک» به عنوان یک کلمه وامگرفته از انگلیسی (Deck) نیز در جامعه بسیار پرکاربرد است؛ از جمله به معنی عرشه کشتی، دستهکارت در بازیهای رومیزی و ویدیویی، و دستگاههای سختافزاری مانند مینیکاستهای قدیمی، استریمدک یا استیمدک.
جمعبندی و توضیح کامل دک
واژه «دک» از جمله کلماتی است که در زبان فارسی نقشی چندگانه ایفا میکند. از یک سو در گفتار روزمره و محاورهای به عنوان فعلی پیشوندی (دک کردن/شدن) به معنی راندن، اخراج یا ناپدید شدن بیصدا به کار میرود و ریشه در اصطلاحات عامیانه دارد. از سوی دیگر، این واژه در متون ادبی و دینی دارای ریشه عربی است که به معنای درهمکوبیدن، متلاشی کردن و هموار ساختن زمین یا کوهها استفاده میشود، همانطور که در آیات قرآن کریم نیز به این مفهوم اشاره شده است.
علاوه بر این، در دنیای مدرن امروز واژه همآوای انگلیسی «Deck» نیز وارد زبان کاربران فارسیزبان شده و در حوزههای فناوری، بازیهای کارتی و دریانوردی کاربرد وسیعی دارد. بنابراین، شناخت معنای دقیق «دک» کاملاً به بافتار جملهای که در آن قرار گرفته بستگی دارد.