یعنی چه
عبارت «سزاوار و شایسته» از ترکیب دو واژهٔ هممعنی تشکیل شده است که بر داشتن ارزش، لیاقت، صلاحیت و درخور بودن فرد یا چیزی برای دریافت پاداش، جزا یا موقعیتی خاص دلالت دارد.
مترادف
این واژگان در متون مختلف به عنوان هممعنی و برای تأکید بر شایستگی به کار میروند.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت سَزاوار و شایِستِه (sezāvār o šāyeste) است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت ۱۳ حرفی در جدول خودِ «سزاوار و شایسته» است؛ همچنین کلماتی نظیر لایق، درخور و مستحق نیز به عنوان پاسخهای جایگزین و کوتاهتر کاربرد دارند.
به انگلیسی
این لغات بسته به متن برای بیان ارزش، حقانیت یا تناسب یک فرد یا شیء در زبان انگلیسی استفاده میشوند.
به عربی
در زبان عربی و ترجمههای قرآنی، تعابیری مانند «أهل» (مانند أهل التقوی) یا «حق» و «أحق» برای رساندن این مفهوم به کار میروند.
به فارسی
هر دو کلمه ریشه در زبانهای ایرانی کهن دارند؛ «سزاوار» از ترکیب سزا (پاداش/جزا) و پسوند «-وار» ساخته شده و «شایسته» صفت مفعولی از فعل کهن «شایستن» به معنی توانستن و درخور بودن است.
جمعبندی و توضیح کامل سزاوار و شایسته
ترکیب عطف «سزاوار و شایسته» نمایانگر اوج تناسب، لیاقت و استحقاق در زبان فارسی است. این دو واژه که هر دو ریشهای اصیل و پهلوی دارند، در کنار یکدیگر برای تأکید بر ارزش ذاتی یک فرد یا یک عمل به کار میروند؛ به این معنا که فرد یا موضوع مورد نظر، صلاحیت کامل برای دریافت یک عنوان، پاداش یا حتی مجازات را داراست.
از نظر معنایی، این مفهوم رابطهٔ نزدیکی با اصل عدالت و توازن دارد؛ چرا که نشان میدهد هر چیز درست در جایی قرار گرفته که حق اوست. در ترجمههای متون شریف و کهن نیز هرگاه سخن از شایستگی مطلق به میان آمده، از واژههای همارز این مفهوم بهره جستهاند تا تناسب میان رفتار و پاداش را به بهترین شکل به تصویر بکشند.