یعنی چه
در فرهنگ عامه و گاهشماری سنتی ایران، اهمن و بهمن به عنوان پسران ننه سرما شناخته میشوند. این دو واژه ریشه در اساطیر کهن زرتشتی (وهومن و اکهمن) دارند که در باور فولکلور به دو برادر نماد سرمای ناگهانی، سوز آخر زمستان و بارندگیهای شدید آستانه بهار تبدیل شدهاند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت فتحة بر روی حروف اول هر دو کلمه یعنی اَهمَن (Ahman) و بَهمَن (Bahman) است.
در جدول
این عبارت در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان نشانه یا اصطلاح سرمای پیرزن یا سرمای بیست روز اول اسفند شناخته میشود و دقیقاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به جنبه اساطیری و نمادین خرد نیک از واژه Vohu Manah استفاده میشود، اما برای اصطلاح عامیانه نامهای خاص به صورت لاتین نگاشته میشوند.
به عربی
این اصطلاح معادل مستقیم اساطیری در فرهنگ عربی ندارد؛ اما از نظر تقویمی و پدیده سرمای شدید اواخر زمستان، با مفهوم «برد العجوز» یا سرمای پیرزن مطابقت دارد.
در قرآن
واژه اهمن و بهمن کاملاً ریشه در اساطیر، فرهنگ عامه و آیینهای ایران باستان دارد و هیچگونه کاربرد مستقیم یا غیرمستقیمی در متن قرآن مجید ندارد.
نماد چیست
بهمن در اصل نماد خرد، منش نیک و پاکی ذهن در آیین زرتشت است. در تقویم عامیانه، ترکیب اهمن و بهمن نماد سوز شدید اواخر زمستان است که طبق باورها، ۱۰ روز اول اسفند متعلق به اهمن و ۱۰ روز دوم متعلق به بهمن است و دوام آوردن در برابر آن نویدبخش برکت و آمدن بهار است.
جمعبندی و توضیح کامل اهمن و بهمن
عبارت «اهمن و بهمن» یکی از اصطلاحات اصیل و جذاب در فرهنگ عامه و گاهشماری سنتی ایران است که ریشههای آن به اساطیر کهن زرتشتی بازمیگردد. در واژهگزینی اسطورهای، «بهمن» از واژه اوستایی وهومن به معنی اندیشه و منش نیک گرفته شده و «اهمن» تغییریافته واژه اکهمن (دیو اندیشه زشت و مقابل بهمن) یا همان اهریمن است. این تقابل کهن خیر و شر، در طول زمان تغییر شکل داده و در باور فولکلور مردم به دو برادر افسانهای و فرزندان ننه سرما تبدیل شده است.
در تقویم سنتی، این دو برادر نماد اوج سرمای بهاری و بارندگیهای شدید در بیست روز اول اسفند ماه هستند؛ به طوری که ده روز اول به اهمن و ده روز دوم به بهمن پیشکش میشود. مردم قدیمی با خواندن اشعار و متلهای عامیانه مانند «اهمن و بهمن، آرد کن صدمن...»، این دوره را عهدی برای تأمین هیزم و آذوقه میدانستند و معتقد بودند با گذر از این سرمای ناگهانی، زمستان سخت به پایان رسیده و دوره اعتدال هوا و سیاه بهار آغاز میشود.