جبانه یعنی چه؟ بررسی تلفظ صحیح و کاربرد آن در قرآن

جمع‌بندی و توضیح کامل جبانه

واژه «جبّانه» یک لغت با ریشه عربی است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده و دو وجه معنایی کاملاً متمایز دارد. در تاریخ صدر اسلام و جغرافیا، این واژه بیشتر به فضاهای باز و صحراهای بیرون از شهر (به‌ویژه در منطقه کوفه) اطلاق می‌شد که مردم در آن‌جا نماز می‌گزاردند و مردگان خود را دفن می‌کردند؛ از این رو در لغت‌نامه‌های معتبری مانند دهخدا به معنای گورستان و مقبره ثبت شده است.

از سوی دیگر، این واژه ساختار مؤنث کلمه «جَبّان» (به معنی مرد ترسو) از ریشه ثلاثی «ج‌-ب‌-ن» است و در متون اخلاقی و ادبی به معنای زن ترسو، بزدل و کم‌دل به کار می‌رود. این ریشه در زبان عربی به مفهوم ترس و همچنین پنیر اشاره دارد.

در حوزه حل جدول و معماهای کلمات، «جبانه» کلمه‌ای ۵ حرفی است که طراحان جدول معمولاً آن را به عنوان هم‌معنی قبرستان یا صفت بزدلی پنهان می‌کنند. با وجود ریشه مذهبی و تاریخی آن، این واژه عیناً در قرآن کریم ذکر نشده است.