یعنی چه
بایقوش نام پرندهای شکاری و شبگرد است که به دلیل داشتن چشمان بزرگ و قدرت بینایی فوقالعاده در تاریکی شناخته میشود. این پرنده در فارسی با نامهای جغد و بوم نیز شهرت دارد و معمولاً در مکانهای متروکه یا درختان بلند زندگی میکند.
تلفظ
این کلمه به صورت سکون روی حرف «ی» و ضمه روی حرف «ق» یعنی (bāyquš) تلفظ میشود. در برخی گویشها و دگرگونیهای زبانی به صورت بیغوش یا بیقوش نیز شنیده شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، کلمه بایقوش به عنوان پاسخ ۶ حرفی برای راهنمای «جغد» یا «مرغ شب» استفاده میشود.
به انگلیسی
معادل دقیق و رایج واژه بایقوش در زبان انگلیسی کلمه Owl است.
به ترکی
این واژه اصالتاً ترکی است و در زبان ترکی معاصر نیز به همین صورت (Baykuş) نوشته و به معنای جغد به کار میرود.
به فارسی
معادلهای اصیل این پرنده در زبان فارسی کلماتی چون جغد، بوم، بوف، کوف و مرغ حق هستند.
نماد چیست
بایقوش یا جغد در باورهای عامیانه و ادبیات کلاسیک شرقی و ایرانی، اغلب نماد شومی، تنهایی، گوشهگیری و خرابهنشینی است. در مقابل، در فرهنگ و اسطورهشناسی غربی، این پرنده به عنوان نماد هوشیاری، حکمت و دانایی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بایقوش
واژه «بایقوش» یک واژه وامگرفته از زبان ترکی (ترکیب بای به معنی بزرگ یا ارجمند و قوش به معنی پرنده) است که سالهاست به زبان فارسی وارد شده و در لغتنامههای معتبری چون دهخدا و معین به ثبت رسیده است. این کلمه دقیقاً معادل پرنده «جغد» یا «بوم» است و به دلیل ویژگیهای زیستیاش نظیر بیداری در شب و شکار در تاریکی، از گذشته توجه انسانها را به خود جلب کرده است.
در فرهنگ معاصر و ادبیات عامیانه، بایقوش یا همان جغد حامل یک دوگانگی معنایی است؛ در ادبیات سنتی ما به دلیل زندگی در ویرانهها معمولاً با مفاهیمی مثل نحوست، غم و تنهایی پیوند خورده است، اما در نگاه مدرن و برخی فرهنگهای دیگر، به دلیل ظاهر متفکر و چشمان تیزبینش، مظهر ذکاوت، بیداری و دانش به شمار میرود. این پرنده هیچگونه نام یا اشاره مستقیمی در متن قرآن کریم ندارد.