معنی
چله کمان به رشته، بند یا نخ ضخیم و محکمی گفته میشود که به دو انتهای چوب کمان متصل میشود. این بند انرژی پتانسیل ناشی از کشش دست تیرانداز را ذخیره کرده و هنگام رها شدن، آن را به تیر منتقل میکند تا به سمت هدف پرتاب شود.
یعنی چه
این عبارت در معنای لغوی و کاربردی به همان 'زه کمان' اشاره دارد. در بافتارهای کنایی و ادبی نیز به معنای نهایت آمادگی، تنش، تحت فشار بودن یا آستانه آغاز یک کار یا حمله به کار میرود.
هم خانواده
واژههایی مانند چلهبستن (به معنی آماده کردن کمان برای تیراندازی) و چلهکشی (در صنعت فرشبافی برای تارها) با این کلمه همریشه و همخانواده هستند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه 'چِلّه' (با تشدید روی لام و کسره در پایان) و 'کَمان' تشکیل شده است که با کسرهٔ اضافه به یکدیگر متصل میشوند.
در جدول
در جدولهای متقاطع اگر طراح به دنبال عبارت ۷ حرفی باشد، خودِ 'چله کمان' پاسخ است. برای تعداد حروف کمتر، گزینههایی مانند زه یا وتر مد نظر هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی دقیقترین و رایجترین معادل برای چله یا همان زه کمان واژه Bowstring است.
به عربی
در زبان عربی به رشته و بند کمان 'وَتَر' میگویند. همچنین عبارت 'وتر القوس' به طور مشخص به معنای چله و زه کمان است.
به فارسی
معادلهای اصیل و جایگزین فارسی این واژه شامل 'زه'، 'وتر' و 'بند کمان' هستند که در متون کهن و نوین به جای یکدیگر استفاده میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل چله کمان
واژه «چله کمان» یک ترکیب نامآشنا در زبان فارسی است که به بند یا ریسمان بسیار محکم متصل به دو سر کمان اشاره دارد. ریشهشناسی این واژه نشان میدهد که چله احتمالا تغییریافته کلمه «چهله» است؛ چرا که در قدیم برای ساختن این بند محکم، چهل لا نخ باریک را به هم میتابیدند تا استحکام لازم را برای تحمل فشار کشش تیرانداز داشته باشد. این بخش از کمان وظیفه ذخیره و انتقال انرژی را بر عهده دارد.
در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه، چله کمان علاوه بر کاربرد نظامی و ساختاری خود، به عنوان یک نماد فرهنگی نیز شناخته میشود. این عبارت کنایه از آمادگی کامل برای دفاع یا حمله، گوشبهزنگ بودن و همچنین قرار داشتن در آستانه یک تصمیم بزرگ یا پرتاب است. کشیدگی چله نمادی از تحمل سختی و فشار شدید برای رسیدن به هدفی والا تلقی میشود.