یعنی چه
بطیء یک صفت مشبهه از ریشه عربی است و به هر شخص، شیء یا فرآیندی اطلاق میشود که حرکت، رفتار، رشد یا درک آن با سرعت بسیار کم و همراه با درنگ و تأخیر انجام گیرد.
تلفظ
این واژه به صورت بَطیء (با فتح حرف اول و سکون و همزه در پایان) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، واژه «بطیء» به عنوان راهنما یا پاسخ برای مفاهیمی چون کند و آهسته با تعداد حروف مشخص کاربرد دارد.
به فارسی
مهمترین و دقیقترین برگردانها و معادلهای فارسی برای این واژه شامل کلماتی چون کند، آهسته، دیرجنب، سسترو، گرانسیر و درنگکار است.
در قرآن
خود صفت بطیء در قرآن نیامده، اما همخانواده آن از باب تفعیل یکبار در آیه ۷۲ سوره نساء به صورت فعل «لَیُبَطِّئَنَّ» به کار رفته که به معنای سستی و کندی کردن (در رفتن به جهاد) و بازداشتن دیگران است.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ و ادبیات سنتی نماد اسطورهای یا حیوانی خاصی ندارد، اما از نظر بار معنایی کنایه از سستی، تأخیر در انجام وظیفه و کندی در فهم است؛ هرچند در متون علمی مدرن صرفاً به معنای سرعت پایین و بدون بار منفی به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بطی ء
واژه «بطیء» یک صفت مشبهه بر وزن فعیل و ریشه گرفته از زبان عربی (ب-ط-أ) است که وارد زبان فارسی شده و مفهوم بنیادین آن بر محور کم بودن سرعت، درنگ کردن و آهستگی میچرخد. این کلمه در توصیف هر پدیده مادی یا غیرمادی که روند شکلگیری یا حرکت آن طولانیتر از حد معمول باشد استفاده میشود؛ مانند «بطیءالانتقال» برای کسی که مطلبی را دیر میفهمد یا «سیر بطیء» برای حرکتهای لاکپشتی و زمانبر.
در متون دینی و بهویژه قرآن کریم، مشتقات این ریشه برای سرزنش کسانی به کار رفته که در کارهای خیر یا وظایف اجتماعی دچار سستی و تعلل میشوند. با این حال، در ادبیات علمی و پزشکی امروز، این کلمه بار معنایی منفی خود را از دست داده و صرفاً برای توصیف ویژگیهای فیزیکی کمسرعت (مانند بیماریهای بطیءالسیر یا مسمومیتهای تدریجی) استفاده میشود.
شناخت این واژه و مترادفهای فارسی آن مانند کند و آهسته، علاوه بر کمک به حل جدولهای کلمات متقاطع، به درک بهتر متون کهن ادبی و فقهی نیز کمک شایانی میکند و جایگاه آن را به عنوان یک صفت کاربردی در زبان تخصصی تثبیت مینماید.