یعنی چه
در ادبیات فارسی، این عبارت به عنوان کنایهای از زیبارویی، جذابیت بینقص و درخشش چهره محبوب به کار میرود؛ همانطور که ماه در شب چهاردهم قمری در کاملترین و درخشانترین حالت خود قرار دارد.
تلفظ
این عبارت به صورت ترکیبی تلفظ میشود: مٰاهِ (māh-e) شَبِ (šab-e) چَهٰارْدَه (čahār-dah).
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ مستقیم به خود عبارت ۱۸ حرف دارد. معادلهای کوتاهتر آن شامل بدر، ماه تمام و گردماه است.
به انگلیسی
برای بیان مفهوم نجومی از Full moon و برای انتقال بار ادبی و کنایی آن از واژگانی نظیر Radiant beauty استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، دولونای به معنای قرص کامل ماه است و اصطلاح آییوزلو برای توصیف چهرههای زیبا و ماهمانند به کار میرود.
به فارسی
از واژههای جایگزین و برابرهای فارسی این عبارت میتوان به بدر، ماه تمام، گردماه، مهروی و دلبر اشاره کرد.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ و ادبیات شرقی نمادی از زیبایی مطلق و بینقص (بهویژه رخ یار)، کمال و تمامیت، روشنایی دل و گاهی تجسم یک محبوب ایدهآل و دستنیافتنی است.
جمعبندی و توضیح کامل کنایه از ماه شب چهارده
عبارت «ماه شب چهارده» یک ترکیب وصفی-اضافی اصیل در زبان فارسی است که ریشه در نجوم سنتی و فرهنگ ایرانی-اسلامی دارد. این اصطلاح در واقعیت به پدیده نجومی بدر یا همان کامل شدن قرص ماه در چهاردهمین شب از ماه قمری اشاره میکند که در آن زمان ماه در اوج درخشش و زیبایی خود قرار دارد.
در ادبیات غنی فارسی، این پدیده طبیعی به قلمرو شعر و عرفان وارد شده و به عنوان کنایهای پرکاربرد برای توصیف معشوق زیبارو و دلبر به کار میرود. شاعران پارسیگوی همواره چهره تام و بینقص محبوب را به این ماه تشبیه کردهاند تا نمادی از کمال زیبایی، روشناییبخشی در تاریکی و اوج بلوغ و معرفت را به تصویر بکشند.