یعنی چه
خداترس در اصطلاح به فردی باایمان، باوجدان و صالح گفته میشود که در تمامی امور زندگی و رفتارهایش، رضایت الهی و وجدان را در نظر میگیرد و از نافرمانی و گناه دوری میجوید.
تلفظ
این واژه از دو جزء واژگانی «خُدا» و «تَرس» (بن مضارع از مصدر ترسیدن) تشکیل شده است که به صورت سرهم تلفظ میشود.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، واژه ۶ حرفی «خداترس» یا معادلهای آن نظیر متقی و پارسا کاربرد فراوانی دارند.
به انگلیسی
رایجترین معادل برای این واژه در زبان انگلیسی God-fearing است که دقیقاً همان ساختار ترکیبی را دارد.
به عربی
در زبان عربی و متون اسلامی، مفاهیم مرتبط با تقوا و خشیت الهی به عنوان معادلهای دقیق این واژه شناخته میشوند.
به فارسی
واژههای مترادف فارسی شامل زاهد، صالح، خداپرست، ناپرهیزگار (متضاد) و خداناترس (متضاد) هستند. از نظر ساختاری نیز یک صفت مرکب فاعلی مرخم حاصل ترکیب ریشه پهلوی xwadāy و tarsīdan است.
نماد چیست
این واژه نماد مادی یا جانوری مشخصی در فرهنگ عامه ندارد، اما در ادبیات عرفانی و مذهبی، کنایه و نمادی از زاهد راستین، عارف سبکبال و انسان باوجدان است که ترسی آمیخته با تعظیم و شناخت عظمت خداوند دارد.
جمعبندی و توضیح کامل خداترس
واژه «خداترس» یک صفت مرکب اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب دو جزء «خدا» و «ترس» شکل گرفته است. این کلمه در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، به معنای هراس روانی یا ترس رایج نیست، بلکه اشاره به مفهوم عالی «خشیت» دارد؛ یعنی ترسی آگاهانه که از شناخت عظمت پروردگار و وجدان بیدار سرچشمه میگیرد و انسان را به سوی پاکی اخلاقی سوق میدهد.
اگرچه خود این واژه به صورت لفظی در قرآن کریم نیامده است، اما معادلهای مفهومی برجستهای مانند «متقین» و «خائفون» دارد. در کاربردهای روزمره و جدول کلمات نیز این واژه همواره به عنوان کنایهای از انسانهای منصف، باایمان، صالح و درستکار به کار میرود که در پنهان و آشکار رضایت الهی را ملاک عمل خود قرار میدهند.