یعنی چه
واژه رغباء در لغتنامههای کهن به چند معنای همپیوند اشاره دارد؛ نخست به معنی گرایش، میل وافر و اشتیاق شدید به چیزی است. همچنین در متون ادبی و لغوی به معنای بخشش و عطای بسیار بزرگ (جزیل) و یا حالت تضرع و زاری به درگاه خداوند از روی امید و رغبت به کار میرود.
تلفظ
این کلمه بر وزن فَعْلاء و به صورت فتح راء، سکون غین، با الف ممدوده در پایان تلفظ میشود.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، اگر نشانههایی چون «میل شدید»، «بخشندگی فراوان» یا «تضرع» با تعداد ۵ حرف خواسته شود، واژه رغباء پاسخ صحیح است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن و معنای مدنظر در جمله، میتوان از معادلهای فوق در زبان انگلیسی استفاده کرد.
به عربی
رغباء خود واژهای اصالتاً عربی (اسم مؤنث یا مصدر مؤکد) از ریشه ثلاثی مجرد «ر غ ب» است.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه شامل گزینههایی چون خواست شدید، گرایش قلبی، بخشش فراوان و تضرع عاشقانه است.
در قرآن
عین واژه رغباء در متن قرآن مجید به کار نرفته است؛ با این حال، ریشه اصلی آن بارها در قالب افعال و مصادر دیگر ذکر شده است. مشهورترین نمونه، آیه ۹۰ سوره انبیاء است که میفرماید: «وَيَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًا» یعنی ما را از روی امید (رغبت) و بیم میخواندند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و اخلاق اسلامی، این واژه نماد و جلوهای از گرایش شدید قلبی انسان به سمت کمال، حرکت پرشوق روح به سوی حقیقت، و امید عمیق در نیایش و تضرع به درگاه الهی محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل رغباء
واژه رغباء یک لغت اصیل با ریشه عربی (ر غ ب) است که به عنوان وامواژه به ادبیات و لغتنامههای کهن فارسی راه یافته است. این کلمه ابعاد معنایی ظریف و چندگانهای دارد که از یک سو به تمایل، خواستن با حرص و علاقه و اشتیاق وافر قلبی اشاره دارد و از سوی دیگر، در معنای اسم مصدری به بخششهای بسیار بزرگ و فراوان یا حالت زاری و التماس از روی امید تعبیر میشود.
اگرچه خود این صورت اسمی به طور مستقیم در متن قرآن مجید نیامده، اما مفهوم آن از طریق همخانوادههای سرشناسی چون «رغباً» (در تقابل با رهباً به معنی بیم و امید) تجلی یافته است. در حوزه عرفان و اخلاق نیز رغباء به عنوان نمادی از کشش درونی و پرشور انسان به سوی کمال و معبود شناخته میشود و همخانواده کلمات آشنایی چون رغبت، راغب، مرغوب و لیلةالرغائب است.