یعنی چه
این ترکیب وصفی مقلوب در ادبیات کلاسیک فارسی (مانند شاهنامه فردوسی) به عنوان صفت خداوند (باری تعالی) به کار رفته و مجازاً برای پادشاهان بزرگ و عادل نیز استفاده شده است.
تنزلو تلفظ
واژه اول «گیهان» (یا کیهان) به معنای جهان و واژه دوم «خدیو» به معنای پادشاه، سرور و مالک است.
در جدول
در سؤالات جدول کلمات متقاطع، این عبارت به عنوان معادلِ کهنِ پادشاه عالم، پادشاه جهان یا صفتِ خداوند در شاهنامه فردوسی مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و ترجمههای ادبی، برای رساندن مفهوم حاکمیت مطلق بر کل جهان از این عبارات استفاده میشود.
به عربی
از نظر مفهوم دینی و کلامی، عبارات فوق دقیقترین معادلهای عربی برای اشاره به مالک و فرمانروای کائنات هستند.
به فارسی
این کلمه ترکیبی از دو واژه پارسی پهلوی است؛ «گیهان» از ریشه پهلوی gaēθā به معنی گیتی و «خدیو» از واژه سغدی xwt'w به معنی پادشاه و سرور ساخته شده است.
نماد چیست
در ادبیات حماسی و اساطیری ایران، این اصطلاح نمادی از نظم کیهانی تحت فرمان خداوند است که در تقابل با نیروهای اهریمنی، دیوان و تباهی قرار میگیرد.
جمعبندی و توضیح کامل گیهان خدیو
«گیهان خدیو» (یا صورتِ دیگر آن کیهان خدیو) یک ترکیب وصفی مقلوب، کاملاً کهن و ادبی در زبان فارسی است که از دو واژه ریشهدار «گیهان» (جهان، عالم) و «خدیو» (پادشاه، سرور) تشکیل شده است. این واژه در زبان امروزی کاربرد رایج و عمومی ندارد و بیشتر در متون کلاسیک، اشعار حماسی نظیر شاهنامه فردوسی و متون عرفانی به چشم میخورد.
معنای اصیل و دقیق این عبارت «فرمانروای جهان» و «پادشاه کائنات» است که در ادبیات کلاسیک غالباً به عنوان صفتی متمایز برای اشاره به باریتعالی و خداوند یگانه به کار میرفته است؛ هرچند در برخی ابیات مجازاً برای ستایش پادشاهان مقتدر و عادل زمانه نیز استعمال میشد. از نظر مفهومی، این واژه قرابت کاملی با اصطلاح قرآنی «رب العالمین» دارد.