یعنی چه
خط باطل در لغت به خطی گفته میشود که روی یک نوشته، سند یا ادعا میکشند تا اثر قانونی یا اعتبار آن را از بین ببرند. در مفهوم کنایی و ادبی، به معنای منسوخ کردن، نادیده گرفتن، رد کردن و پشت سر گذاشتن یک امر (مانند رنجها یا اشتباهات گذشته) است.
تلفظ
این ترکیب وصفی در زبان فارسی به صورت کسرۀ اضافه در انتهای واژه اول، یعنی «خَطِّ باطِل» تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این نشانه در جدول «خط باطل» است که از ۶ حرف تشکیل شده است. واژههای مشابهی چون خط بطلان نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در متون عمومی و کاربردهای کامپیوتری، عباراتی نظیر Strikethrough برای خط زدن روی متن و Cancellation line برای ابطال سند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از ترکیب «خط البطلان» یا واژه «ابطال» استفاده میشود.
به فارسی
معادلها و ترکیبات هممعنی اصیل یا رایج در زبان فارسی شامل خط بطلان، خط نسخ، خط رد، فسخ و قلم بطلان هستند.
در قرآن
عین ترکیب «خط باطل» در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما ریشه آن یعنی واژه «باطل» بارها در برابر «حق» به کار رفته است؛ مانند آیه ۸۱ سوره اسراء: «جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ» (حق آمد و باطل نابود شد) که نشاندهنده بیاعتباری و فناپذیری باطل در برابر حقیقت است.
جمعبندی و توضیح کامل خط باطل
ترکیب «خط باطل» یک ترکیب وصفی کاربردی در زبان فارسی است که ریشه در واژگان عربی دارد. این عبارت در معنای حقیقی به خطی اشاره دارد که برای بیاعتبار کردن، محو یا لغو نمودن روی یک سند، نوشته یا متن ترسیم میشود تا جلوه قانونی یا رسمی آن از بین برود.
در قلمرو ادبیات و گفتگوهای روزمره، این اصطلاح ارزش کنایی بالایی پیدا کرده است. اصطلاح «خط باطل کشیدن» بر روی چیزی، به معنای رد کردن مطلق، منسوخ نمودن، نادیده گرفتن یا پشت سر گذاشتن یک تفکر، اشتباه، رنج یا ادعاست؛ به طوری که دیگر هیچ اثر و اعتباری در زندگی یا متن جاری نداشته باشد.