یعنی چه
الدف در اصل همان واژه عربی «الدُّفّ» است که به ساز کوبهای دف (دایرهزنگی) اشاره دارد. همچنین در لغت به معنای پهلو و کناره هر چیز و یا جلد و دو طرف کتاب (مانند دفتین) نیز به کار میرود.
تلفظ
این واژه در زبان عربی با تشدید دیوان و به صورت اَد-دُفّ (ed-duff) یا اَد-دَفّ (ed-daff) تلفظ میشود.
در جدول
در حل جدول، کلمه چهار حرفی «الدف» یا معادلهای دو و پنج حرفی آن مانند «دف» و «دایره» به عنوان پاسخ سازهای کوبهای یا پهلو استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این ساز از واژههای Tambourine یا Frame drum استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است؛ برای ساز موسیقی از «الدُّفّ» و برای معنای فیزیکی پهلو از کلمه «الجَنْب» استفاده میشود.
به فارسی
برگردان دقیق این واژه در زبان فارسی بسته به زمینه متن، «دف»، «دایره» (در موسیقی) یا «پهلو»، «کناره» و «جلد» (در معنای لغوی) است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و آیینهای اسلامی، دف نماد جشن، شادی و اعلام رسمی سرور (مانند عروسی) است. در ادبیات عرفانی و عرفان فارسی نیز صدای دف نماد شوق، وجد، سماع و بیداری دل به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل الدف
واژه «الدف» در واقع شکل معرفه (دارای ال) واژه عربی «الدُّفّ» از ریشه «د ف ف» است که وارد متون فارسی شده است. این کلمه به طور مستقل در زبان فارسی تثبیت نشده و معمولاً اشاره به همان ساز کوبهای معروف یعنی دف یا دایرهزنگی دارد. علاوه بر کاربرد موسیقیایی، این ریشه در زبان عربی به معنای پهلو، کناره و جلد کتاب نیز کاربرد دارد که اصطلاح مشهور «بین الدفتین» (میان دو جلد قرآن) نیز از همین خانواده است.
این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن مجید نیامده است، اما در احادیث نبوی و سنت اسلامی به عنوان سازی ساده که نواختن آن در مراسمهای شادی و اعلام نکاح مجاز شمرده شده، بارها ذکر شده است. در اشعار و ادبیات عرفانی فارسی نیز دف جایگاه ویژهای داشته و صدای آن تداعیکننده احوالات معنوی و سماع عارفان است.