معنی
تکذیب در لغت به معنی دروغ پنداشتن و رد کردن ادعا یا خبری است که از سوی دیگران مطرح شده است. این واژه زمانی به کار میرود که شخصی صحت یک گزارش، اتهام یا سخن را به طور رسمی یا غیررسمی رد کند.
یعنی چه
وقتی میگوییم چیزی تکذیب شد، یعنی آن موضوع از سوی مراجع یا افراد ذیربط غیرواقعی و خلاف حقیقت اعلام شده و صحت آن به طور کامل رد شده است.
متضاد
واژههایی که مفهوم مخالف تکذیب را میرسانند و بر درستی و قبول یک سخن دلالت دارند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه تکذیب معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «دروغ شمردن» یا «رد کردن» با تعداد حروف مشخص به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به لحن متن و حقوقی یا رسانهای بودن آن، از واژههای فوق برای رساندن مفهوم تکذیب استفاده میشود.
به فارسی
هرچند تکذیب واژهای عربی است، اما در زبان فارسی میتوان از ترکیبهایی مانند دروغ شمردن، دروغ انگاشتن، حاشا کردن یا رد کردن به عنوان برگردانهای روان آن استفاده کرد.
در قرآن
در قرآن کریم، تکذیب و مشتقات باب تفعیل آن کاربرد فراوانی دارند (مانند آیه فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ). این واژه در بافت قرآنی بار معنایی شدیدی دارد و به ایستادگی آگاهانه در برابر حق و رد کردن فرستادگان الهی اشاره میکند که مایه هلاکت اقوام گذشته بوده است.
نماد چیست
در مفاهیم معنوی و تحلیلی، تکذیب نمادی از غرور، انکار حق و بسته بودن ذهن در برابر آگاهی است. در فضای مدرن رسانهای نیز معمولاً با المانهایی مثل ضربدر قرمز (❌) یا مهر «شایعه است» بازنمایی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل تکذیب
واژه «تکذیب» مصدری از باب تفعیل و برخاسته از ریشه عربی «ک-ذ-ب» است که در زبان فارسی به عنوان یک اصطلاح پرکاربرد در حوزههای رسانهای، حقوقی و روزمره استفاده میشود. معنای محوری این کلمه، دروغ شمردن، نفی کردن و رد کردن صحت یک خبر، گزارش یا ادعاست. این کلمه در برابر واژههایی چون «تصدیق» و «تأیید» قرار میگیرد و نشاندهنده یک موضعگیری رسمی یا شخصی در برابر ادعایی است که خلاف واقع پنداشته میشود.
در فرهنگ اسلامی و متون قرآنی، تکذیب جایگاه ویژهای دارد و بارهای معنایی و عقیدتی عمیقی را حمل میکند؛ در این بستر، تکذیب به معنای رویگردانی عمدی از حقایق الهی و تکذیب پیامبران است که پیامدهای معنوی سنگینی دارد. در مجموع، این واژه چه در کاربردهای اصطلاحی و چه در ساختارهای سنتی، مفهوم مرزبندی صریح با یک ادعا و نامعتبر دانستن آن را بازگو میکند.