یعنی چه
واژهٔ مخاریق دو معنای اصلی در متون کهن دارد؛ نخست به عنوان جمع «مِخراق» که به پارچهها یا دستمالهای پیچیدهشده و تافتهای گفته میشود که در بازیها یا برای تنبیه به کسی میزدند. دوم به عنوان جمع «مَخرَقة» که به معنای حیلهها، دروغها، تزویرها و شعبدهبازیها استفاده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مَخاریق (Maxārīq) است که حرف خ مفتوح (با صدای اَ) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که مخرقه، نیرنگها یا تازیانههای پارچهای را با تعداد حروف مشخص طلب میکنند.
به انگلیسی
بسته به متن، معادل انگلیسی آن در معنای فریب و نیرنگ کلماتی چون Tricks و Deceptions است و در معنای فیزیکی آن Woven whips به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه در متون ادبی شامل حیلهها، تزویرها، دروغها، شعبدهها و دستمالهای تابداده شده برای بازی است.
در قرآن
خود واژه «مخاریق» در قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما مشتقات دیگر ریشه آن مانند «خَرَقوا» در آیه ۱۰۰ سوره انعام وجود دارد. همچنین در روایات و متون تفسیری، این کلمه به عنوان ابزار فرشتگان برای هدایت ابرها (رعد و برق) ذکر شده است.
نماد چیست
در فرهنگ ادبی، مخاریق نماد کارهای نمایشی، فریبکارانه و ادعاهای دروغین است. همچنین در ادبیات روایی، نمادی استعاری از تازیانههای فرشتگان برای راندن ابرها و پدیدهٔ رعد و برق به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل مخاریق
واژهٔ مخاریق از ریشه عربی «خ رق» گرفته شده و ساختار جمع دارد که در زبان فارسی کاربرد ادبی و کهن یافته است. این کلمه با توجه به ریشه مفرد خود میتواند دو بستر معنایی کاملاً متفاوت ایجاد کند؛ از یک سو به ابزار مادی بازی و تنبیه (پارچههای به هم پیچیده) اشاره دارد و از سوی دیگر به مفاهیم انتزاعی مانند شعبده، دروغ و نیرنگ متصل میشود.
در تاریخ علم و ادب، این واژه به دلیل کاربرد در کتاب معروف «مخاریق الانبیاء» شهرت خاصی دارد که در آنجا به معنای ترفندها و تظاهر به امور خارقالعاده به کار رفته است. در کنار این معنا، حضور آن در احادیث به عنوان استعارهای از صاعقه و ابزار فرشتگان، بعد معنوی و کیهانی خاصی به کلمه بخشیده است.