یعنی چه
قپاق افکندن در اصل به معنای زدن یا انداختن هدف (مانند کدو، جام یا شیء درپوشمانند) از بالای یک تیرک بلند به وسیلهٔ پرتاب تیر در حین اسبدوانی است که یک ورزش و تمرین نظامی کهن محسوب میشده است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت واژهبست «قَپاق افکندن» (یا قَباق افکندن) است که در آن قپاق به فتح قاف اول و سکون قاف دوم خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح با توجه به تعداد حروف خواستهشده میتواند خود «قپاق افکندن» (۱۰ حرف) یا «قپق اندازی» باشد.
به انگلیسی
در متون تخصصی تاریخی و ورزشی، برای این آیین سنتی از عبارتهای مربوط به کمانداری روی اسب یا شکل لاتیننویسی شدهٔ خود اصطلاح استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح در دوره مملوکی و عثمانی به فرهنگ نظامی عربی نیز وارد شد و به صورت رماية القبق شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای خالص فارسی این ترکیب، واژههایی چون هدفزنی، نشانهگیری آماج، سرنگون کردن هدف و تیراندازی مرتفع هستند.
نماد چیست
در فرهنگ سنتی و نظامی نماد شجاعت، مهارت بینظیر در کمانداری و سوارکاری است. همچنین در ادبیات عرفانی به صورت استعارهای برای دستیابی به اهداف بلند و حقیقتِ به ظاهر دستنیافتنی به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل قپاق افکندن
اصطلاح «قپاق افکندن» (یا قباق انداختن) ریشه در یک آیین، ورزش و تمرین نظامی کهن دارد که در دوران تیموری، مملوکی و بهویژه صفوی و عثمانی بسیار رایج بوده است. در این بازی سنتی، سوارکاران ماهر در حالی که با اسب به سرعت میتاختند، باید هدفی (مانند جام طلا، گوی یا کدو) را که بر بالای یک چوب و تیرک بسیار بلند در میان میدان تعبیه شده بود، با تیر و کمان نشانهگیری کرده و به زمین میانداختند.
این واژه از نظر ریشهشناسی یک ترکیب ترکی-فارسی است؛ بخش اول یعنی «قپاق/قباق» در زبان ترکی به معنای کدو یا درپوش است (چون در ابتدا کدو یا ظرفی مشابه را بالای تیرک میگذاشتند) و بخش دوم یعنی «افکندن» یک مصدر اصیل فارسی به معنای انداختن و سرنگون کردن است. این اصطلاح امروزه بیشتر در متون کهن ادبی، تاریخی و نظامی دیده میشود.