یعنی چه
این عبارت ترکیبی عربی است و در لغت به معنای «پسرِ بطریق» است. کلمه بطریق معرب پاتریارک یا پاتریکیوس یونانی بوده و به مقام مذهبی بلندپایه مسیحی یا منصب نظامی ارشد روم شرقی اشاره دارد. در تاریخ نیز علم و نام چند تن از دانشمندان، مترجمان عهد عباسی (مانند یحیی بن بطریق) و فقیهان بزرگ است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت کسر همزه در ابن و کسر باء در بطریق است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت ۸ حرف دارد و به عنوان نام مورخ، مترجم دوره عباسی یا فقیه شیعه شناخته میشود.
به انگلیسی
در متون انگلیسی تاریخ علم، برای اشاره به مترجم مشهور آثار ارسطو از نگارش Ibn al-Batriq یا Ibn al-Bitriq استفاده میشود.
به عربی
این عبارت در زبان عربی به صورت ترکیب مضاف و مضافالیه با الف و لام تعریف به کار میرود.
به فارسی
معادل تحتاللفظی این واژه در زبان فارسی «پسر پاتریارک» یا «شاهزادهزاده رومی» است، هرچند که در متون فارسی بیشتر به عنوان یک اسم خاص تاریخی کاربرد دارد.
نماد چیست
این نام در تاریخ و ادبیات اسلامی نماد نهضت ترجمه و انتقال علوم یونان باستان به جهان اسلام (به دلیل یحیی بن بطریق) و همچنین نماد فقاهت و کلام شیعی در قرن ششم (به دلیل ابن بطریق حلی) است.
جمعبندی و توضیح کامل ابن بطریق
اصطلاح «ابن بطریق» یک اسم خاص تاریخی و ترکیبی اضافی است که لغتاً به معنای «پسرِ بطریق» (پاتریارک یا اسقف اعظم) میباشد. واژه بطریق در اصل یک وامواژه معرب از ریشه یونانی یا لاتین است که از طریق زبان سریانی وارد زبان عربی و سپس متون فارسی شده و به مقامات بلندپایه مذهبی یا نظامی روم شرقی اشاره داشته است.
این واژه در تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی بسیار حائز اهمیت است؛ چرا که نام چندین شخصیت علمی برجسته بوده است. از جمله معروفترین آنها میتوان به «یحیی بن بطریق»، مترجم بزرگ دوره مأمون عباسی که آثار ارسطو و افلاطون را ترجمه کرد، «سعید بن بطریق» مورخ و اسقف مسیحی اسکندریه در قرن دهم میلادی، و «ابن بطریق حلی» فقیه و متکلم نامدار شیعه در قرن ششم هجری اشاره نمود.
در تداول عامیانه و معاصر عربی، کلمه بطریق به معنی پنگوئن نیز به کار میرود که این معنا هیچگونه ارتباطی با نامهای خاص تاریخی، نهضت ترجمه و فقه اسلامی در متون کهن ندارد.