معنی
واژه «وزی» صفت نسبی است که در متون و فرهنگهای لغت به چند معنی آمده است؛ در اصطلاح پزشکی و لغوی قدیم به معنی منسوب به «وز» (چربی و پیه) است که در ترکیب غده وزی (غده چربی) کاربرد دارد. همچنین در فرهنگهای کهن عربی-فارسی به معنای مرد کوتاه، فربه و درشتجثه ذکر شده است. در زبان عامیانه امروز نیز به حالت فر، مجعد و دارای چین و شکن مو (موهای وز شده) اشاره دارد.
یعنی چه
این واژه بسته به سیاق متن میتواند به معنای ساختار حاوی چربی (در پزشکی قدیم)، فردی با اندام چاق و غلیظالجثه (در متون کهن)، یا موهای آشفته و فرفری (در زبان روزمره) باشد.
مترادف
متضاد
هم خانواده
واژه «وز» به معنای چربی ریشه اصلی صفت نسبی وزی است. کلمات وزوزی و وز شدن نیز از نظر لفظی و معنای عامیانه با آن همخانواده هستند. لازم به ذکر است که واژه «وزیر» از ریشه دیگری (وزر) است و با این کلمه همخانواده نیست.
ریشه
این واژه در زبان فارسی از ترکیب اسم «وَز» (به معنی چربی و پیه) به همراه «ی» نسبت ساخته شده است. در متون لغوی کهن عربی نیز به عنوان مَصدر یا صفت برای انسانهای فربه یا خر نیرومند به کار رفته که نشاندهنده چندریشهای بودن یا تداخل کاربردها در فرهنگهای قدیمی است.
جمله سازی
تلفظ
این کلمه با فتح حرف اول (و)، سکون یا فتح حرف دوم (ز) و یای مجهول/معروف تلفظ میشود: [وَزْی / وَزی].
به انگلیسی
به فارسی
برگردان و معادلهای مستقیم فارسی این واژه شامل «چربیدار»، «پیهانی»، «موی فر و آشفته» و «درشتجثه» است.
نماد چیست
واژه وزی فاقد هرگونه نمادپردازی فرهنگی، اسطورهای یا عرفانی در ادبیات کلاسیک فارسی است و صرفاً به عنوان یک واژه توصیفی و لغوی در بخشهای پزشکی کهن، آناتومی یا توصیف ظاهری کاربرد داشته است.
جمعبندی و توضیح کامل وزی
واژه «وزی» یک کلمه کمکاربرد، قدیمی و چندمعنایی در زبان و ادب فارسی است. در وهله اول، این کلمه به عنوان یک صفت نسبی علمی و پزشکی کهن از ریشه «وز» (به معنی چربی و پیه) شناخته میشود که معروفترین ترکیب آن «غده وزی» یا همان غده چربی بدن است. در مرتبه بعدی و بر اساس فرهنگهای لغت قدیمی عربی به فارسی، این واژه برای توصیف ویژگیهای جسمانی مانند فربه بودن، تنومندی و درشتجثگی افراد یا جانداران استفاده میشده است.
در زبان عامیانه و کاربرد روزمره مدرن، وقتی صحبت از «وزی» میشود، اغلب حالت آشفته، فر و مجعد بودن موها مد نظر قرار میگیرد که ناشی از رطوبت یا جنس خاص مو است. این کلمه در متن قرآن کریم نیامده است، هرچند نباید آن را با کلمه همشکل اما متفاوت «وزیر» (به معنی یار و کمککار) که در قرآن ذکر شده، اشتباه گرفت. در مجموع، وزی واژهای سه حرفی است که امروز بیشتر کاربرد تخصصی پزشکی یا عامیانه (در مبحث مو) دارد.