یعنی چه
واژه نقطوی صفت نسبی است و دو کاربرد اصلی دارد؛ در علوم پایه (هندسه و فیزیک) به هر چیزی که مانند نقطه فرضی بدون بُعد، بسیار کوچک یا متمرکز در یک نقطه باشد (مثل بار نقطوی) گفته میشود. در مفاهیم تاریخی و دینشناسی، این کلمه به پیروان فرقه مذهبی «نقطویه» اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت نُقْطَوی (noqtavi) است که از ترکیب کلمه نقطه و پسوند نسبی ساخته شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد. بسته به طراح جدول، ممکن است به عنوان معادل «منسوب به نقطه» یا «پیرو محمود پسیخانی» مد نظر باشد.
به انگلیسی
برای کاربردهای علمی و هندسی از واژه Point-like یا Point-infinitesimal و برای اشاره به مکتب تاریخی نقطویه از اصطلاح Nuqtavi استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی آن «نقطهای» یا «منسوب به نقطه» است. در متون تاریخی مربوط به این فرقه، از واژه «واحدی» نیز به عنوان هممعنی آن استفاده شده است.
در قرآن
کلمه نقطوی یا ریشه اصلی آن (نقطه) در ظاهر الفاظ و متن قرآن مجید به کار نرفته است.
نماد چیست
در فیزیک و هندسه، نماد آن علامت نقطه (.) یا حرف $p$ است. در اصطلاح فرقه مذهبی نقطویه، عدد ۱۹ (بر اساس حروف ابجد کلمه واحد) به عنوان نماد مقدس شناخته میشد.
جمعبندی و توضیح کامل نقطوی
واژه نقطوی یک صفت نسبی با ریشه عربی-فارسی است که در دو قلمرو کاملاً متفاوت کاربرد دارد. در جهان علم، هندسه و فیزیک، این کلمه برای توصیف موجودیتهای فرضی بدون بُعد، بسیار کوچک یا متمرکز در یک نقطه (مانند جرم نقطوی یا بار نقطوی) به کار میرود که به تسهیل محاسبات کمک میکند.
در تاریخ و جریانشناسی مذهبی ایران، نقطوی به پیروان محمود پسیخانی گیلانی در قرن نهم هجری اطلاق میشود. بنیانگذار این فرقه اعتقاد داشت که آفرینش از یک نقطه خاک آغاز شده است. پیروان این مکتب که در دوره صفویه و زمان شاه عباس اول به شدت سرکوب شدند، به معاد جسمانی باور نداشتند و دوره پس از اسلام را دوران تجلی مذهب خود میدانستند.