یعنی چه
این اصطلاح در گذشته به دلیل عدم شناخت جنسیت ملکه، به حشرهٔ بزرگتر و فرمانروای کندو اطلاق میشد. همچنین در اصطلاح مذهبی و مکتوبات کهن، ترجمهٔ «امیرالنحل» و لقبی برای حضرت علی (ع) است؛ به این معنا که مؤمنان مانند زنبورهای عسل گرد رهبر خود جمع میشوند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «شاه» با مصلت کسرهٔ اضافه و «زنبوران» (جمع زنبور) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این مدخل خودِ «شاه زنبوران» یا معادلهای عربی آن نظیر «امیرالنحل» و «یعسوب» است.
به انگلیسی
در متون علمی امروزی از Queen bee استفاده میشود، اما در ترجمه ادبی متون قدیمی King of bees به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی عثمانی مفهوم شاه کندو با عبارت Arı beyi شناخته میشد و امروزه به آن Kraliçe arı میگویند.
به فارسی
معادلهای دقیق یا عبارات هممعنی فارسی آن شامل «ملکه زنبور عسل» (در زیستشناسی امروز) و ترکیبات کهنی مثل «شاه منج انگبین» است.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی (مانند اشعار خاقانی و مولوی) نماد مرکزیت و جاذبه است (مانند کعبه که حاجیان چون زنبور گرد آن میچرخند). در فرهنگ شیعی نیز نماد هدایتگری، ولایت و رهبری عادلانه است.
جمعبندی و توضیح کامل شاه زنبوران
اصطلاح فارسی «شاه زنبوران» یک ترکیب وصفی و تفسیری کهن است که ریشه در ادبیات طبیعی و مذهبی ایران دارد. در نگاه زیستشناسی قدیم، به دلیل عدم تشخیص جنسیت مادهٔ ملکه، به حشرهٔ بزرگتر و فرمانروای کندو «شاه» یا «امیر» میگفتند که امروزه میدانیم همان ملکهٔ زنبور عسل است.
این عبارت در ادبیات مذهبی و متون شیعی اهمیت ویژهای دارد؛ چرا که ترجمهٔ تحتاللفظی القاب عربی مانند «امیر النحل» یا «یعسوب الدین» است که به حضرت علی بن ابیطالب (ع) اِعطا شده است. وجه تسمیهٔ این لقب، تشبیه جامعهٔ مؤمنان به زنبورهای عسل است که با نظم و اطاعت محض، گردِ رهبر و پیشوای خود جمع میشوند و مایهٔ تولید عسل، شیرینی و شفا در جامعه هستند.