یعنی چه
«انتظار و چشمداشت» به حالت ذهنی و رفتاری شخص اشاره دارد که در آن فرد با امید، آرزو یا توقع، منتظر رخ دادن اتفاقی، رسیدن به هدفی یا آمدن کسی است. این واژه تلفیقی از صبر، درنگ و نگاه به آینده را در خود دارد.
تلفظ
انتظار (en-te-zār) و چشمداشت (čašm-dāšt). تلفظ واژهٔ اول با کسر همزه و سکون نون، و واژهٔ دوم به صورت ترکیب مرخم اسم و فعل است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای «انتظار و چشمداشت» بسته به تعداد حروف، میتوان از واژههای هممعنی مانند توقع، ترقب یا خود عبارت استفاده کرد.
به انگلیسی
واژه Expectation بیشتر برای توقع و پیشبینی آینده، Anticipation برای چشمانتظاری همراه با شوق، و Waiting برای عملِ معطل ماندن و صبر کردن به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی، این مفاهیم از ریشههای «نظر»، «وقع» و «رقب» ساخته میشوند و بیانگر حالت چشمبهراهی و پیشبینی وقوع امور هستند.
به فارسی
در زبان فارسی سره و واژگان اصیل، به جای واژهٔ عربی انتظار، از ترکیبهایی مانند «چشمبهراهی»، «چشمداشتن» یا «امید داشتن» استفاده میشود که مفهوم نگاهِ نگران و آرزومند به افق یا آینده را میرساند.
در قرآن
ریشهٔ اصلی کلمه انتظار (ن ظ ر) بارها در قرآن کریم به کار رفته است. برای نمونه در آیه ۲۰ سوره یونس آمده: «فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ» (پس منتظر باشید که من هم با شما از منتظرانم). همچنین در آیات دیگر مفاهیمی مثل ترقب و نظر به معنای مهلت خواستن یا چشمبهراه بودن دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل انتظار و چشمداشت
عبارت «انتظار و چشمداشت» ترکیبی دوقلو از دو واژه با ریشههای عربی و فارسی است که هر دو یک مفهوم عمیق انسانی و روانی را توصیف میکنند؛ حالتی که در آن فرد با نوعی پیشبینی، امید یا توقع به آینده مینگرد و درنگ میکند تا رویدادی رخ دهد یا کسی از راه برسد.
این واژه در فرهنگهای مختلف فراتر از یک واژهٔ ساده در جدول است؛ در ادبیات فارسی نماد صبر فعال و جادههای رو به افق است و در فرهنگ اسلامی و شیعی، با مفهوم «انتظار فرج» گره خورده که نمادی از امید به عدالت نهایی، رهایی از ظلم، و رویش بهاری (با نمادهایی چون گل نرگس و رنگ سبز) به شمار میرود.
در لغتنامههای معتبری چون دهخدا و معین، مترادفهایی همچون ترقب، پیشبینی، طمع و نگران بودن برای آن ذکر شده و متضادهای آن یأس، غفلت و ناامیدی هستند که نشان میدهد این مفهوم چقدر با پویاییِ روانِ انسان در ارتباط است.