یعنی چه
گورتان در اصل یک اسم خاص جغرافیایی (اعلام) است. این واژه نام یکی از محلههای کهن و باستانی در غرب اصفهان (منطقه ماربین) است. همچنین، صورت پیش از اسلام و اصیل روستای تاریخی «قورتان» در شرق اصفهان (بخش بنرود ورزنه) به شمار میرود که به مرور زمان در متون به شکل معرب تغییر یافته است. از نظر وجه تسمیه، برخی آن را مشتق از «گور» (جای گود) + «تان» (پسوند مکان) به معنی آبادی واقع در گودی دانسته و برخی دیگر آن را تغییریافته از واژه باستانی «گرزمان» میدانند.
تلفظ
این واژه به صورت ضمه بر روی حرف گاف و سکون واو یعنی به شکل (Gurtān) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «محلهای باستانی در غرب اصفهان» یا «نام قدیم روستای دارای ارگ خشتی بزرگ در اصفهان»، واژه ۶ حرفی «گورتان» مد نظر است.
به انگلیسی
به دلیل اینکه گورتان یک اسم خاص مکان است، در زبان انگلیسی معادل معنایی عمومی ندارد و به صورت Gurtan یا Goortan نویسهگردانی میشود.
به عربی
در زبان و متون جغرافیایی پس از اسلام، این واژه ایرانی معرب شده و به صورتهای «قورتان» یا «جورتان» یاد شده است.
به فارسی
در زبان فارسی معیار، این کلمه به عنوان واژه عمومی دارای معنی مصطلح نیست، بلکه یک اسم مکان ایرانی باستان است که در بازسازی معنایی آن را «سرزمین یا آبادی واقع در مکان پست و گود» یا دگرگونشده از «گرزمان» (خانه ستایش) برمیشمارند.
نماد چیست
این نام در جغرافیا و فرهنگ عامه اصفهان نماد دو چیز است: نخست «ارگ خشتی باستانی قورتان» که از بزرگترین سازههای خشت و گلی ایران و جهان است، و دوم میوه متمایز و خوشعطر «بِه» که در محله گورتان غرب اصفهان کشت میشود و شهرت بالایی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل گورتان
واژه «گورتان» در منابع لغتشناسی و جغرافیایی معتبر فارسی، یک اسم خاص مکان (اعلام) متعلق به منطقه اصفهان است. این کلمه از یک سو نام محلهای کهن و باستانی در غرب اصفهان (منطقه ماربین) است که به محصول «به» خود شهرت دارد و از سوی دیگر، صورت اصیل و پیش از اسلام روستای تاریخی «قورتان» در شرق اصفهان است که ارگ خشتی پرآوازهای را در خود جای داده است.
ریشهشناسی این واژه نشان میدهد که ریشه در زبانهای ایرانی باستان (پهلوی یا اوستایی) دارد. لغتشناسان واژه را ترکیب «گور» به معنای جای پست و گود به همراه پسوند مکان «تان» میدانند که معنای آبادی واقع در گودی را متبادر میکند. این واژه پس از اسلام در متون به صورت معرب «قورتان» و «جورتان» نیز ضبط شده است.
در زبان فارسی معیار، این کلمه کاربرد عمومی ندارد و نباید آن را با ترکیب عامیانه و اشتباه «گورِتان» (به معنی قبر شما) یا واژههایی مثل گوردان اشتباه گرفت. در جدولهای کلمات متقاطع نیز به عنوان یک پاسخ ۶ حرفی برای نامهای جغرافیایی اصفهان کاربرد دارد.