یعنی چه
این عبارت شکل منفی واژهٔ «سزاوار» است و زمانی به کار میرود که فرد یا چیزی، ارزش، شایستگی یا صلاحیت قانونی، اخلاقی و منطقی برای دریافت یک عنوان، پاداش، کیفر یا موقعیت خاص را نداشته باشد.
تلفظ
تلفظ این عبارت از دو بخش «سَزاوار» (با فتح سین) و فعل منفی «نیست» تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «شایسته نیست» یا «روا نیست»، عبارت ۱۰ حرفی «سزاوار نیست» یا معادلهای کوتاهتر آن نظیر ناشایست و ناروا قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به بافت متن، عبارات فوق برای رساندن مفهوم عدم شایستگی و عدم استحقاق استفاده میشوند.
به عربی
در زبان عربی برای نفی شایستگی و ابراز اینکه چیزی شایسته و درخور نیست، از این ترکیبات فعلی و اسمی استفاده میشود.
به فارسی
معادلها و جایگزینهای دقیق فارسی این عبارت شامل ترکیبات منفی از ریشههای اصیل مانند «شایسته نیست»، «درخور نیست»، «روا نیست» و واژههای مفردی چون «ناشایست» و «ناسزا» است.
در قرآن
خود واژهٔ فارسی «سزاوار» در متن عربی قرآن وجود ندارد، اما این عبارت ترجمهٔ رایج مفاهیم استحقاق در قرآن است؛ مانند آیه ۳۷ سوره یونس («وَمَا كَانَ هَٰذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرَىٰ»؛ سزاوار نیست این قرآن به دروغ نسبت داده شود) و آیه ۲۱۱ سوره شعراء («وَمَا يَنْبَغِي لِلشَّيَاطِينِ»؛ و نزول قرآن سزاوار شیاطین نیست).
جمعبندی و توضیح کامل سزاوار نیست
عبارت «سزاوار نیست» یک ترکیب فعلی منفی در زبان فارسی است که از ریشهٔ پهلوی «سزا» (به معنی شایستگی و جزا) و پسوند اتصاف «وار» به همراه فعل نفی ساخته شده است. این عبارت دقیقاً به معنای فاقد ارزش، صلاحیت یا استحقاق بودن در برابر یک موقعیت، پاداش یا رفتار است و به عنوان یک ابزار بیانی برای رهیافتهای اخلاقی و منطقی به کار میرود.
در متون دینی، ادبی و عرفانی فارسی، این اصطلاح کاربرد گستردهای دارد و اغلب برای ترجمه مفاهیم قرآنی نظیر عدم تلازم یا عدم شایستگی موجودات برای برخی امور (مانند عدم شایستگی شیاطین برای نزول وحی) استفاده میشود. این واژه در ساختار ۱۰ حرفی خود در جدولهای کلمات متقاطع نیز به عنوان معادل ناروا و ناشایست شناخته میشود.