معنی
گسیخت در لغتنامههای معتبر به معنای از هم پاشیدن، پاره شدن رشته یا طناب، و جدا شدن تکههای یک کل از یکدیگر است. این واژه در هر دو حالت لازم و متعدی به کار میرود.
یعنی چه
این کلمه نشاندهنده از دست رفتن یکپارچگی یک شیء یا یک مفهوم (مانند عهد و پیمان) است؛ یعنی چیزی که متصل بوده، اکنون دچار انقطاع و جدایی شده است.
مترادف
واژههای فوق همگی مفهوم بریدگی، جدایی و از بین رفتن اتصال را در سیاقهای مختلف میرسانند.
متضاد
کلماتی که برقراری ارتباط، پیوند مجدد و یکپارچگی را نشان میدهند، متضاد این واژه هستند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه کهن به معنای بریدن و جدا کردن مشتق شدهاند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، برای راهنمای 'پاره شد' یا 'برید'، واژه پنج حرفی 'گسیخت' یک پاسخ دقیق است.
به انگلیسی
بر اساس نوع متن، افعال گذشته انگلیسی مانند Broke off یا Ruptured معادلهای دقیقی هستند.
به فارسی
این واژه ریشه در زبانهای ایرانی باستان و میانه (پهلوی) دارد و از واژه کهن 'وی-سند' به معنی بریدن گرفته شده و کاملاً فارسی است.
جمعبندی و توضیح کامل گسیخت
واژه «گسیخت» سومشخص مفرد ماضی ساده از مصدر گسیختن است که ریشهای عمیق در زبان فارسی میانه دارد. این کلمه به معنای پاره شدن، گسستن و از هم پاشیدن پیوندهاست و هم به صورت مادی (مانند پاره شدن طناب) و هم به صورت معنوی و ادبی (مانند گسیختن پیمان یا رابطه عاطفی) کاربرد فراوان دارد.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، گسیختن نمادی از فروپاشی، پایان یکپارچگی و آغاز آشفتگی است. این واژه کاملاً سره و ایرانی است و گرچه در متن عربی قرآن وجود ندارد، اما مترجمان کهن برای مفاهیمی چون 'انفصام' (گسستن) از آن بهره بردهاند.