ام مسطح یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل ام مسطح

واژه «ام مسطح» یک اصطلاح لغوی، صفت یا مفهوم انتزاعی نیست، بلکه یک اسم خاص و کنیه عربی متعلق به یکی از زنان صحابی صدر اسلام به نام «سَلمی بنت ابی‌رُهم» است. او دخترخاله ابوبکر و مادر صحابی دیگری به نام مسطح بن اثاثه بود. از نظر ریشه‌شناسی، این عبارت از ترکیب دو بخش «ام» (مادر) و «مسطح» (بر وزن مفعل، به معنی ابزار پهن کردن فرش یا خیمه از ریشه س-ط-ح) تشکیل شده است.

شهرت تاریخی ام مسطح به ماجرای معروف «افک» (شایعه و تهمتی که در مدینه علیه حضرت عایشه مطرح شد) گره خورده است. بر اساس روایات تاریخی، زمانی که عایشه از شایعات بی‌خبر بود، در پی هم‌سفری و گفت‌وگو با ام مسطح و شنیدن نکوهش فرزندش توسط او، از ماجرا آگاه شد. به همین دلیل نام او در تمامی تفاسیر فریقین ذیل آیات ۱۰ تا ۲۶ سوره مبارکه نور ذکر شده است.

این واژه از ۶ حرف تشکیل شده و به دلیل اسم خاص بودن، فاقد مترادف یا متضاد لغوی مستقیم در زبان فارسی است و در زبان‌های دیگر مانند انگلیسی نیز صرفاً به صورت آوایی (Umm Mistah) بازنویسی می‌شود.