یعنی چه
واژه استطابة در لغت به معنای خوش و پسندیده یافتن چیزی، طلب کردن پاکی و آب گوارا، و همچنین پاکیزه شدن از آلودگیها است. در متون ادبی به معنای لذیذ و دلپذیر دانستن یک امر به کار میرود و در اصطلاح فقه اسلامی، به عمل پاکسازی و طهارت مخرج پس از قضاای حاجت (استنجا) اشاره دارد.
تلفظ
این کلمه مصدری عربی از باب استفعال است و به صورت اِسْتِطابَة (با کسرهٔ همزه و تاء، و سکون سین) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخی برای راهنماهای 'پاکی جستن'، 'طهارت فقهی' یا 'خوش یافتن' با تعداد ۷ حرف کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای معانی لغوی و اصطلاحی این واژه در زبان انگلیسی از عباراتی که مفهوم پاکسازی یا خوشایند دانستن را میرسانند، استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این واژه با توجه به سیاق متن شامل 'پاکیجویی'، 'تطهیر'، 'خوش داشتن' و 'پسندیدگی' میباشند.
در قرآن
عین واژهٔ «استطابة» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، ریشهٔ اصلی آن یعنی «ط-ی-ب» در قالب مشتقاتی نظیر «الطيبات» (پاکیزهها) و «طاب» به وفور در آیات قرآنی دیده میشود. کاربرد اصطلاحی استطابه بیشتر در احادیث و کتب فقهی مشهود است.
نماد چیست
این واژه در ادبیات عرفانی و اخلاقی نمادی از پاکسازی همه جانبه (هم تطهیر جسم از آلودگیهای ظاهری و هم تزکیه نفس و دل از رذایل اخلاقی) و مظهر گرایش به امور حلال و دلپسند است.
جمعبندی و توضیح کامل استطابة
واژه «استطابة» مصدری از ریشه عربی «ط-ی-ب» و از باب استفعال است که در اصل معنای طلبِ طیب بودن، پاکی جستن و خوش و لذیذ یافتن چیزی را میدهد. این واژه در متون کهن فارسی و عربی کاربردی دوگانه دارد؛ از یک سو در متون ادبی به معنای پسندیدن و خوش آمدن از چیزی است و از سوی دیگر در متون فقهی و روایی به عنوان مرادف واژه «استنجاء» یعنی پاکسازی و طهارت بدن از آلودگیها به کار میرود.
اگرچه این کلمه با ساختار فعلی خود در قرآن کریم ذکر نشده، اما ریشه آن که ناظر بر مفهوم پاکی و حلال بودن است، اهمیت بالایی در فرهنگ اسلامی دارد. این واژه به خوبی پیوند میان طهارت ظاهری جسم و پسندیدگی باطنی را نمایان میسازد.