یعنی چه
عالم اجسام یا عالم جسمانی به پایینترین مرتبه از مراتب هستی و جهان هستی مادی اشاره دارد. این عالم شامل تمام موجوداتی است که دارای ابعاد فیزیکی (طول، عرض، عمق)، شکل، جرم، زمان و مکان هستند و با حواس پنجگانه انسان درک میشوند. در فلسفه اسلامی، این مرتبه را معادل عالم ناسوت، عالم ملک یا عالم طبیعت نیز میدانند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه عربی تشکیل شده و به صورت واژهبستِ مضاف و مضافالیه تلفظ میشود: «عالَم» با فتح لام و «اجسام» به فتح همزه که جمعِ کلمه جِسم است.
در جدول
در کلمات متقاطع و طراحان جدول، برای راهنمای «جهان مادی» یا «مرتبه فیزیکی هستی»، اصطلاح ۹ حرفی «عالم اجسام» به کار میرود. عبارات هممعنی دیگر مانند ناسوت، عالم ماده و عالم ملک نیز متداول هستند.
به انگلیسی
در متون فلسفی و ترجمههای انگلیسی، برای انتقال مفاهیم مربوط به عالم جسمانی از واژگانی استفاده میشود که بر جنبه مادی و بدنه فیزیکی جهان دلالت دارند.
به عربی
این اصطلاح ریشه در زبان عربی دارد و در متون اصیل حکمی و عرفانی فلاسفه مسلمان به همین صورت یا با تعابیری همچون عالم الشهاده (جهان آشکار) به کار رفته است.
در قرآن
خود ترکیب عینی «عالم اجسام» به صورت نص صریح در قرآن نیامده است؛ اما مفاهیم معادل آن به وفور یافت میشود. در ادبیات قرآنی، از این مرتبه از وجود با عنوان «عالَم الشَّهادَة» (جهان آشکار و محسوس) یاد شده است؛ مانند آیه شریفه «عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ». همچنین واژه «اجسام» به صورت محدود برای اشاره به کالبد مادی انسانها به کار رفته است (مانند آیه ۴ سوره منافقون: وَإِذَا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسَامُهُمْ).
نماد چیست
در جهانشناسی سنتی و عرفان اسلامی، عالم اجسام نماد کثرت، مادیگرایی، محدودیت و تغییرات زوالپذیر است که در برابر عالم معنا (نماد وحدت و ثبات) قرار میگیرد. همچنین این عالم به عنوان نماد عنصر «خاک» (متراکمترین عنصر) و گاهی به عنوان «قفس» یا «زندان» برای روح مجرد و هبوطکرده انسان توصیف میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عالم اجسام
عالم اجسام به عنوان پایینترین مرتبه در سلسله مراتب جهانشناسی فلاسفه و عرفای اسلامی (پایینتر از عوالم مثال، ملکوت و جبروت) شناخته میشود. این مرتبه تمام کیهان فیزیکی، کهکشانها، طبیعت و ساختار مادی بدن انسان را در بر میگیرد که ویژگی اصلی آن زمانمندی، مکانمندی و حرکت است.
در دیدگاه حکیمان، عالم اجسام پوسته و ظاهر هستی است که از آن به «عالم شهادت» یا ملک یاد میشود، چرا که با حواس ظاهری قابل مشاهده است. در مقابل این عالم، عوالم غیب و مجردات قرار دارند که از قیدِ ماده و ابعاد فیزیکی آزاد هستند و به عنوان حقیقتِ باطنی و پایدار جهان به شمار میروند.