معنی
این واژه در زبان فارسی دارای دو معنای اصلی است؛ یکی در قالب اسم مصدر به معنی عبور کردن، حرکت و سپری شدن زمان (مانند گذر عمر) و دیگری در قالب اسم به معنی مکان عبور، معبر، راه، کوچه یا محله (مانند گذر خان).
یعنی چه
در درک عمومی، این کلمه انتقال از یک نقطه به نقطه دیگر یا از یک حالت به حالت دیگر را میرساند. همچنین وقتی به عنوان صفت فاعلی در ترکیبها میآید، به ویژگی عبورکننده اشاره دارد، مانند زودگذر یا سختگذر.
مترادف
این واژهها در بافتهای مختلف متن میتوانند به جای کلمه اصلی قرار گیرند و همان مفهوم جابهجایی یا محل عبور را منتقل کنند.
متضاد
این کلمات از نظر معنایی مفهوم سکون، عدم حرکت یا بستهبودن راه را نشان میدهند که در تقابل با مفهوم عبور و حرکت قرار دارند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه فعل «گذشتن» مشتق شدهاند. توجه شود که واژههایی مانند گزارش، سپاسگزاری و نمازگزار از ریشه «گزاردن» (با ز) هستند و همخانواده این کلمه به شمار نمیروند.
ریشه
این واژه ریشه اصیل ایرانی و هندواروپایی دارد و از پارسی میانه به معنی عبور کردن و گذشتن به فارسی نو رسیده است. ادعاهای عامیانه درباره غیرفارسی بودن این واژه از نظر زبانشناسی تاریخی کاملاً رد شده است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، اگر طراح سؤال کلماتی مثل محل عبور، کوچه یا اسم مصدر گذشتن را بخواهد، خود واژه «گذر» یک پاسخ دقیق و ۳ حرفی است.
به انگلیسی
بسته به اینکه کلمه در متن به عنوان فعل، اسم مصدر یا مکان به کار رود، معادلهای انگلیسی متفاوتی دارد که رایجترین آنها ذکر شد.
جمعبندی و توضیح کامل گذر
واژه «گذر» یکی از کلمات اصیل و پرکاربرد زبان فارسی است که ریشه در پارسی میانه دارد. این کلمه دو وجهه معنایی متمایز اما مرتبط را پوشش میدهد؛ از یک سو به مفهوم حرکت، عبور و سپری شدن زمان یا مراحل زندگی اشاره دارد و از سوی دیگر، به عنوان یک اسم، بر مکان جابهجایی، معبر و کوچههای قدیمی دلالت میکند.
در ادبیات و عرفان فارسی، این واژه بار معنایی و استعاری عمیقی دارد و غالباً به عنوان نمادی از ناپایداری دنیا، سیال بودن زمان و گذرا بودن خوشیها و سختیهای زندگی به کار میرود. عباراتی چون «گذر عمر» به خوبی این مفهوم فلسفی و عمیق را در ذهن مخاطب زنده میکنند.
اگرچه این واژه عینا در متن عربی قرآن کریم وجود ندارد، اما معادلهای مفهومی آن مانند «عاجلة» برای توصیف دنیای زودگذر و واژههایی از ریشه «مرور» برای بیان گذشتن و حرکت، به وفور در آیات الهی دیده میشوند که نشاندهنده اهمیت این مفهوم در تبیین ناپایداری جهان مادی است.