یعنی چه
میخ طویله در اصل به میخ بزرگ، کلفت و بلندی گفته میشود که معمولاً در بالای آن حلقهای قرار دارد. این میخ را در زمین یا دیوار اصطبل میکوبند تا طناب افسار یا پابند چهارپایان (مانند اسب، الاغ و گاو) را به آن ببندند و مانع از حرکت و دور شدن حیوان شوند.
تلفظ
تلفظ این واژه مرکب به صورت «مِیخِ طَوِیلِه» (mêx-e tavile) است که شامل دو بخش میخ (فارسی) و طویله (عربی) میشود.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «میخ طویله» بسته به تعداد حروف، کلماتی نظیر بالک، میخ پابند و یا خود واژه میخ طویله با ۸ حرف کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این نوع میخ مهار، بیشتر از ترکیبهای مربوط به نگهداری حیوانات استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از واژه مسمار (میخ) یا وتد (میخ بزرگ/کوه) به همراه مضافالیه مهارکننده استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی ترکیبی از کلمات آخور/اصطبل یا بستن به همراه میخ و کازیک (میخ ضخیم) استفاده میشود.
به فارسی
در واژهگزینی اصیل فارسی و لغتنامههای کهن، معادلهای سره و ترکیبی نظیر بالک، میخ پاوند، میخ پابند و میخ مهار برای این ابزار به کار رفته است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات کنایی فارسی، میخ طویله نماد پایداری بیش از حد، پاگیر شدن در یک مکان و گاه لجاجت است. همچنین عبارت عامیانه «مثل میخ طویله» یا «میخ طویله پای خروس» به کنایه برای افراد بسیار کوتاه قد و کوتوله به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل میخ طویله
ترکیب واژگانی «میخ طویله» یک اسم مرکب (فک اضافه) متشکل از دو بخش فارسی (میخ، با ریشه میانه mêx) و عربی (طویله، به معنی محل نگهداری دام) است. این واژه در حقیقت به ابزاری فلزی، بلند و ضخیم اشاره دارد که در زمین یا دیوار اصطبل کوبیده میشود تا با استفاده از حلقه بالا یا بدنه آن، افسار و پابند ستوران و چهارپایان را مهار کنند و مانع فرار آنها شوند.
اگرچه خود این ترکیب به طور مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است، اما از نظر جنس معنایی با واژه قرآنی «اوتاد» (جمع وتد به معنی میخهای مهارکننده) قرابت مفهومی دارد. در لغتنامههای معتبر فارسی نظیر دهخدا و معین، مترادفهایی چون بالک و میخ پابند برای آن ذکر شده و در فرهنگ عامه نیز کنایهای برای پایداری سخت، پاگیر شدن یا اشاره به افراد بسیار کوتاه قد به شمار میرود.