یعنی چه
واژهٔ «دورنالار» از دو بخش «دورنا» (به معنی پرندهٔ درنا) و پسوند جمع «-لار» تشکیل شده است و به معنای «درناها» (پرندگان مهاجر) میباشد.
تلفظ
این کلمه در زبانهای ترکی (آذربایجانی و استانبولی) به صورت دُور-نا-لار (Durnalar / Turnalar) با ضمه روی حرف اول تلفظ میشود.
در جدول
در مسابقات و جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این مدخل ۸ حرفی است و با توجه به ریشهٔ ترکی آن، معادل جمع پرندهٔ درنا یعنی «درناها» مد نظر است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به پرندهٔ درنا Crane میگویند و از آنجا که واژهٔ اصلی ساختار جمع دارد، معادل آن Cranes میشود.
به ترکی
این واژه اصالت ترکی دارد. در ترکی آذربایجانی دقیقاً به صورت Durnalar و در ترکی استانبولی عمدتاً با حرف ت به صورت Turnalar به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی معیار، معادل مستقیم این واژه «درناها» است. همچنین در فارسی کهن و ادبی به این پرنده «کُلَنگ» یا «کُرکی» نیز گفته میشده است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات عامهٔ اقوام ترک (بهویژه در موسیقی فولکلوریک آذربایجانی و ترکمنی)، دورنالار یا همان درناها نماد سفر، دوری از وطن، وفاداری و پیامآوری عشق و فراق هستند و تصنیفهای متعددی با این مضمون وجود دارد.
جمعبندی و توضیح کامل دورنالار
واژهٔ «دورنالار» یک واژهٔ اصیل ترکی (آذربایجانی، استانبولی، ترکمنی) است که از ترکیب اسم ذات «دورنا» (پرنده درنا) و پسوند جمع «-لار» ساخته شده و به معنای «درناها» است. جالب اینجاست که خودِ واژهٔ «درنا» نیز در زبان فارسی یک وامواژه از همین ریشهٔ ترکی است که طبق بررسیهای زبانشناسی از مصدر «دورماق» به معنی ایستادن (به دلیل پاهای بلند و ایستادن کشیدهٔ پرنده) مشتق شده است.
این واژه در لغتنامههای سنتی فارسی به عنوان مدخل مستقل بومی ثبت نشده و بیشتر در عناوین کتابها، اشعار و فولکلور مناطق ترکزبان (مانند عبارت معروف «دورنالار قاییداندا» به معنی هنگامی که درناها بازمیگردند) به چشم میخورد. در فرهنگ عامه، این پرندگان مهاجر جایگاه عمیقی دارند و نماد کوچ، هجران، وفاداری و رساندن پیام دلتنگی میان عاشقان دور از هم هستند.