یعنی چه
استبرک در لغت به دو معنی عمده به کار میرود: نخست، پارچهای ابریشمی، درشتباف، ضخیم و زربفت که ظاهری براق و گرانبها دارد (دیبا). دوم، در زیستشناسی به درختچهای خودرو و کویری با برگهای پهن و گلهای صورتی-سفید اطلاق میشود که در مناطق گرمسیری و سواحل جنوبی ایران میروید و در قدیم از الیاف آن برای بافتن پارچه استفاده میشد.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت اِستَبرَک (e-s-t-a-b-r-a-k) تلفظ میشود و صورت معرب آن در زبان عربی و قرآن به صورت اِستَبرَق است.
در جدول
در کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ ۶ حرفی برای راهنمای «دیبای ضخیم» یا «گیاهی گرمسیری» مطرح میشود.
به انگلیسی
برای مفهوم پارچه ابریشمی سنگین و گرانبها از واژه Brocade یا Heavy silk استفاده میشود و برای بخش گیاهشناسی، نام علمی آن کاربرد دارد.
به عربی
این کلمه در زبان عربی به صورت «إستبرق» شناخته میشود که معرب همان واژه پهلوی و فارسی باستان است.
به فارسی
معادلهای اصیل فارسی این واژه شامل دیبا، پَرند، حریر ضخیم و زربفت است. ریشه آن نیز با واژه «ستبر» به معنی کج و ضخیم پیوند دارد.
در قرآن
این کلمه با نگارش معرب آن یعنی «إِستَبرَق» ۴ بار در قرآن کریم (از جمله سورههای کهف، دخان، الرحمن و انسان) به کار رفته است. در آیات الهی، استبرق به عنوان پوشش، دیبا و آسترِ فرشهای بهشتیان و پاداش نیکوکاران توصیف شده است که معمولاً در کنار «سندس» (حریر نازک) میآید.
نماد چیست
در ادبیات دینی و کلاسیک، استبرک نمادی از جلال بهشتی، رفاه، شکوه و نعمتهای بیپایان الهی است. در نگاه بومی و زیستشناسی نیز به دلیل رویش این گیاه در شرایط سخت کویری، نماد سرسختی و بقا محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل استبرک
واژه «استبرک» یک واژه اصیل با ریشه در فارسی باستان و پهلوی (از واژه ستبر به معنای ضخیم) است که بعدها به زبان عربی وارد و معرب شده و به شکل «استبرق» درآمده است. این واژه دو معنای متمایز اما مرتبط دارد؛ در پوشاک قدیم به پارچه ابریشمی بسیار ضخیم، براق و زربفت (دیبا) اطلاق میشد و در زیستشناسی نام درختچهای خودرو در مناطق گرمسیری و سواحل جنوبی ایران است که در قدیم از الیاف میوه آن برای بافتن پارچههای فاخر استفاده میکردند.
این کلمه در قرآن کریم ۴ بار با لفظ «إستبرق» به کار رفته و به عنوان جامه زربفت و پوشش گرانبهای اهل بهشت در کنار سندس (ابریشم نرم و نازک) توصیف شده است. از این رو، استبرک در ادبیات فارسی و دینی نمادی برجسته از رفاه، پاداش اخروی، تجمل معنوی و شکوه پاداش نیکوکاران به شمار میرود.