یعنی چه
مردسالارانه صفتی است برای توصیف نگرشها، رفتارها یا ساختارهای اجتماعی و خانوادگی که در آنها قدرت، اقتدار، تصمیمگیریهای کلان و امتیازات اصلی بهطور سنتی یا سیستماتیک در دست مردان قرار دارد و نقش یا جایگاه زنان در سطوح پایینتر تعریف میشود.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت مَرد (سکون دال) + سالار (با الف کشیده) + انِه (پسوند صفتساز با کسره نون) است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این کلمه در جدول «مرد سالارانه» است که ۱۱ حرف دارد. واژههای پدرسالارانه و ذکورگرایانه نیز ممکن است به عنوان جایگزین استفاده شوند.
به انگلیسی
واژه Patriarchal مستقیماً به نظام پدرسالاری و مردسالاری اشاره دارد و Androcentric به معنای مردمحورانه یا تمرکز بر دیدگاههای مردانه است.
به عربی
در زبان عربی از واژه «ذکوری» برای مفاهیم مبتنی بر جنسیت مذکر و از «أبوی» برای ساختارهای پدرسالارانه استفاده میشود.
به فارسی
این کلمه ترکیبی نوپدید در فارسی معاصر است که از «مرد» + «سالار» (به معنی رئیس یا بزرگ از ریشه پهلوی sālār) + پسوند مصدری «ی» و پسوند صفتساز «انه» تشکیل شده و معادلهایی چون پدرسالارانه و مردمحورانه دارد.
در قرآن
اصطلاح «مردسالاری» یا «مردسالارانه» به صورت مستقیم در متن قرآن وجود ندارد. با این حال، آیاتی نظیر «الرجال قوامون علی النساء» در طول تاریخ مبنای تفسیر ساختارهای سنتی اداره خانواده توسط مردان بوده است، هرچند پژوهشگران معاصر آن را وظیفهای حمایتی و سرپرستی میدانند، نه برتری ذاتی.
نماد چیست
در مباحث جامعهشناسی مدرن، این مفهوم نماد جهانی واحدی ندارد اما معمولاً با نشان جنسیت مذکر (سپر و پیکان مارس) یا مدلهای هرمی سلسلهمراتبی که مرد را در راس قدرت نشان میدهند، تصویرسازی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مرد سالارانه
واژه «مردسالارانه» صفت تفضیلی و ترکیبی در زبان فارسی معاصر است که برای توصیف دیدگاهها، قوانین، یا ساختارهای اجتماعی به کار میرود که در آنها مردان از تفوق، برتری، و اقتدار بالاتری نسبت به زنان برخوردارند. این اصطلاح در واقع برگردان مفهومی واژه لاتین Patriarchal است که ریشه در پدیده پدرسالاری سنتی دارد.
از نظر واژهشناسی، این کلمه از ترکیب دو جزء اصیل «مرد» و «سالار» (به معنای رئیس و سردار) به همراه پسوندهای صفتساز شکل گرفته است. در بافتهای جامعهشناختی و فرهنگی، تفکر مردسالارانه به بازتولید کلیشههای جنسیتی، توزیع نابرابر قدرت و انحصار تصمیمگیریهای کلان جامعه یا خانواده در دست مردان اشاره دارد که در جوامع مدرن با رویکردهای برابریخواهانه به چالش کشیده میشود.