یعنی چه
این واژه صفت مرکب فاعلی در زبان فارسی است که بسته به تلفظ جزء اول، دو معنای متمایز دارد. با تلفظ شُکوهآمیز (šokuh-āmiz) به معنای باشکوه، مجلل، باابهت و پرجلال است. با تلفظ شَکوه/شِکوهآمیز (šakoh/šekuh-āmiz) به معنای گلایهآمیز، آمیخته با ناله، تظلم و ابراز نارضایتی از وضع موجود یا رفتار کسی است.
تلفظ
تلفظ این واژه بر اساس بار معنایی آن متفاوت است. در معنای بزرگی و حشمت به صورت شُکوهآمیز خوانده میشود و در معنای شکایت و گله به صورت شَکوه یا شِکوهآمیز تلفظ میگردد.
در جدول
کلمه «شکوه آمیز» در جدولهای کلمات متقاطع دارای ۸ حرف است. با توجه به راهنمای سؤال، طراحان جدول ممکن است بر اساس هر یک از دو معنای عظمت یا شکایت، مترادفهای متفاوتی را مد نظر قرار دهند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به فحوای کلام، معادلها تغییر میکنند. برای توصیف یک پدیده چشمگیر و پرابهت از واژگانی چون Majestic یا Glorious استفاده میشود و برای توصیف لحن نالان و شاکی، کلماتی مانند Plaintive یا Complaining به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به بار معنایی عظمت از صفاتی همچون جلیل، فخم، مهیب و ذو بهاء استفاده میشود. در مقابل، برای رساندن مفهوم گله و شکایت، ترکیباتی مانند مشحون بالشکویٰ یا واژه شکوائیّ کاربرد دارند.
در قرآن
خودِ ترکیب فارسی «شکوهآمیز» در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، ریشه عربی بخش دوم آن یعنی «شَکویٰ» (گله و شکایت) در آیاتی نظیر آیه ۸۶ سوره یوسف از زبان حضرت یعقوب (قَالَ إِنَّمَا أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللَّهِ) و همچنین در آغاز سوره مجادله به کار رفته است. برای مفهوم عظمت نیز واژگانی چون جلال و ملکوت در قرآن مشهود است.
نماد چیست
این ترکیب وصفی نماد مادی یگانهای در لغتنامهها ندارد؛ اما در تصویرسازی ادبی، شُکوهآمیز بودنِ عظمت یادآور استواری کوه، درخشش خورشید یا تاج پادشاهی است، در حالی که لحن شَکوه/شِکوهآمیز در ادبیات نمادی از سوز دل، تنهایی، شبهای هجران و باد خزان به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل شکوه آمیز
واژه «شکوهآمیز» از نمونههای جالب و ظریف در زبان فارسی است که به دلیل همنویسی دو ریشه متفاوت، بار معنایی دوگانهای را حمل میکند. در ساختار اول، این کلمه از «شُکوه» (به معنی جلال، عظمت و ابهت که ریشهای اصیل و پهلوی دارد) به همراه پسوند ترکیبی «آمیز» ساخته شده است. این کاربرد بیشتر برای توصیف مناظر طبیعی بینظیر، بناهای تاریخی باشکوه و یا موقعیتهای پرجلال به کار میرود که حس شگفتی و احترام را در بیننده برمیانگیزد.
در ساختار دوم، جزء اول واژه از «شَکوه/شِکوه» (برگرفته از واژه عربی شکوَیٰ به معنی گله، شکایت و ناله) اخذ شده است. این کاربرد که در ادبیات معاصر و مکاتبات مدرن رواج چشمگیری دارد، برای توصیف لحن، سخن، نامه یا رفتاری به کار میرود که سرشار از گلایهمندی، ابراز رنجش و تقاضای دادخواهی است. تشخیص معنای دقیق این واژه در متون، کاملاً به بافتار کلام و نشانههای موجود در جمله بستگی دارد.