یعنی چه
سیاه زخم یک بیماری عفونی، حاد و خطرناک مشترک میان انسان و دام (زئونوز) است که توسط باکتری هاگدار «باسیلوس آنتراسیس» ایجاد میشود. این بیماری میتواند پوست، دستگاه گوارش یا ریه را درگیر کند. دلیل این نامگذاری، شکل ظاهری نوع پوستی آن است که به زخمی بدون درد با مرکزی سیاهرنگ (نکروز) تبدیل میشود.
تلفظ
این واژه از دو جزء «سیاه» (با مصوت کوتاه کسر در حرف سین) و «زخم» (با مصوت کوتاه فتح در حرف زال و سکون خاء و میم) ترکیب شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این بیماری معمولاً با نامهای فرانسوی «شاربن» یا یونانی «آنتراکس» نیز پرسیده میشود. کلمه سیاه زخم دقیقاً دارای ۷ حرف است.
به انگلیسی
واژه انگلیسی Anthrax از ریشه یونانی anthrakis به معنی زغال گرفته شده است که به دلیل سیاه شدن مرکز زخم به این نام خوانده میشود.
به عربی
در زبان عربی به دلیل ماهیت سوزاننده، تاولزا و خطرناک این بیماری، به آن «الجمرة الخبيثة» میگویند.
به ترکی
در ترکی استانبولی عمدتاً از واژه Şarbon (برگرفته از فرانسوی) و گاهی در اصطلاحات عامیانه از Kara çıban به معنی دمل سیاه استفاده میشود.
نماد چیست
هاگهای باکتری عامل سیاه زخم به دلیل پایداری بسیار بالا در محیط و مرگومیر شدید در نوع ریوی، در ادبیات سیاسی و نظامی مدرن به عنوان نماد جنگافزار بیولوژیک و بیوتروریسم شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل سیاه زخم
سیاه زخم یک اصطلاح پزشکی و دامپزشکی فارسی است که برای توصیف یک بیماری عفونی حاد و مشترک بین انسان و حیوانات (به ویژه علفخواران) به کار میرود. عامل این بیماری باکتری باسیلوس آنتراسیس است که اسپورهای آن مقاومت بالایی در محیط دارند. نامگذاری فارسی آن به طور مستقیم به تظاهرات بالینی نوع پوستی بیماری اشاره دارد؛ جایی که دملها به سرعت به زخمهایی با مرکز سیاه و مرده تبدیل میشوند.
این واژه در زبانهای دیگر معادلهای معروفی دارد؛ در فرانسوی به آن «شاربن» و در انگلیسی و یونانی به آن «آنتراکس» میگویند که همگی به مفهوم زغال یا سوختگی اشاره دارند. در طب سنتی ایران نیز گاهی از آن با نامهایی مثل آتشک یا خراج ردی یاد شده است. امروزه به دلیل پایداری زیاد هاگهای این باکتری، از آن در مباحث نظامی به عنوان یکی از خطرناکترین ابزارهای بیوتروریسم و سلاحهای میکروبی یاد میشود.