معنی
تماثیل جمع مکسر واژه «تمثال» است. این واژه به معنای پیکرهها، صورتها، تصاویر و مجسمههای بیروحی است که به دست انسان یا به دستور او ساخته میشود تا شبیه به موجودی واقعی یا مفهومی ذهنی باشد.
یعنی چه
در اصطلاح لغوی، تماثیل یعنی چیزهایی که صورتگری و شبیهسازی شدهاند. این واژه به تندیسها و هنرهای تجسمی اشاره دارد که جلوهای مادی به یک تصویر یا مفهوم میبخشند.
هم خانواده
این واژگان همگی از ریشه سه حرفی عربی «م - ث - ل» (مَثَلَ) مشتق شدهاند که مفهوم اصلی آن شباهت، همانندی و نمونه آوردن است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، در پاسخ به سؤالاتی نظیر «مجسمهها» یا «جمع تمثال»، کلمه ۶ حرفی «تماثیل» به عنوان جواب دقیق به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به بافت متن، از واژه Statues برای مجسمهها و از واژگان Images یا Figures برای تصاویر و پیکرههای تجسمی استفاده میشود.
به عربی
کلمه تماثیل اصالتاً عربی و جمع مکسر تمثال است. در این زبان، بسته به نوع نگاه و بافت متن، گاهی با کلمات تصاوير یا اصنام همپوشانی معنایی پیدا میکند.
به فارسی
برگردان و معادلهای اصیل و دقیق فارسی برای کلمه تماثیل، واژگانی چون «مجسمهها»، «تندیسها» و «پیکرهها» هستند که مفهوم سازههای سهبعدی دستساز را میرسانند.
نماد چیست
تماثیل در هنر و فرهنگ شرقی-اسلامی نمادی دوگانه است؛ از یک سو مظهر خلاقیت، معماری، هنر تصویرگری و تمدن به شمار میرود (مانند سازههای حضرت سلیمان) و از سوی دیگر در بافتهای تاریخی خاص، میتواند یادآور و نمادی از شرک و بتپرستی باستان باشد.
جمعبندی و توضیح کامل تماثیل
واژه تماثیل یک جمع مکسر عربی از ریشه «مثل» است که وارد زبان فارسی شده و در متون ادبی، تاریخی و دینی کاربرد دارد. این کلمه به معنای مجسمهها، تندیسها، تصاویر و هرگونه پیکرهتراشی بیروح است.
این واژه در قرآن کریم نیز دو بار با دو رویکرد متفاوت ذکر شده است؛ یکبار در سوره انبیاء در مقام سرزنش بتپرستی و بار دیگر در سوره سبأ به عنوان سازهها و هنرهای باارزشی که جنیان به دستور حضرت سلیمان برای او میساختند. از این رو، تماثیل در فرهنگ اسلامی هم نماد تمدن و هنر تجسمی و هم مظهر نمادین عقاید باستانی است.